Kreml’in Kaliningrad’dan Avrupa’ya uzanan elektronik savaş ağı
Rusya’nın Baltık Denizi kıyısındaki Kaliningrad bölgesinden yaydığı yanıltıcı GPS sinyalleri, kıtanın kuzeydoğusunda giderek daha geniş bir alanı tehdit ediyor. Litvanya iletişim düzenleyici kurumu başkan yardımcısı Darius Kuliešius’un Reuters ajansına yaptığı açıklamaya göre, Rusya buradaki anten sayısını 2025 başındaki üçten 36’ya çıkararak menzilini yaklaşık 450 kilometreye genişletti. Litvanya, Letonya, Estonya ve Polonya’nın büyük bölümü ile İsveç ve Finlandiya’nın bazı kesimleri artık doğrudan bu müdahalenin etki alanı içinde yer alıyor.
Kuliešius, sürecin 2023’teki Vilnius NATO Zirvesi’yle başlayan “epizodik” bir müdahaleden, “sistematik, sürekli ve kesintisiz bir Rus provokasyonuna” dönüştüğünü vurguladı. Bu teknik hamle, basit bir sinyal engellemeden (jamming) çok daha tehlikeli bir yöntem olan “spoofing” yani sahte konum bilgisi gönderme esasına dayanıyor. Uzmanlar, bu tür bir saldırının hedefinin genellikle saldırıya uğradığını fark etmediğini, çünkü navigasyon cihazlarının ekranda konum göstermeye devam ettiğini ancak bunun gerçek olmadığını belirtiyor.
Sivil havacılık üzerinde artan risk ve maliyet baskısı
Müdahalenin en kritik boyutu, sivil havacılık güvenliği üzerinde yarattığı doğrudan tehdit. Son iki yılda, aralarında Birleşik Krallık ve İspanya savunma bakanlarını taşıyan askeri uçakların yanı sıra Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in sivil uçağının da hedef alındığı çok sayıda vaka kayıtlara geçti. En son 21 Mayıs 2026’da Birleşik Krallık Savunma Bakanı John Healey’nin uçağı, Rus sınırı yakınlarında benzer bir sinyal karışıklığı yaşadı.
Sivil yolcu uçakları her ne kadar GPS dışında atalet navigasyon sistemleri (INS) ve geleneksel yer istasyonları gibi yedekli sistemlere sahip olsa da, üst üste binen bu saldırılar havayolu şirketlerinin operasyonel maliyetlerini artırıyor. Pilotlar için ek eğitim gereksinimleri, artan sigorta primleri, uçuş rotalarının daha uzun ve yakıt tüketimi yüksek alternatiflerle planlanması, kaçınılmaz olarak bilet fiyatlarına yansıyor. Türkiye’den Avrupa’ya seyahat eden vatandaşlar için bu durum, özellikle kuzey güzergâhlarında uçan THY ve diğer havayollarının operasyonlarında daha sık rötar ve olası rota değişiklikleri anlamına gelebilir.
Deniz ticareti ve lojistik sektöründe belirsizlik dalgası
GPS aldatma saldırılarının etkisi sadece havacılıkla sınırlı değil. Baltık Denizi’ndeki yoğun deniz trafiği, İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçerek Avrupa limanlarına yönelen Türk bandıralı gemiler ve Türk lojistik firmaları için de yeni bir risk alanı oluşturuyor. Sahte GPS sinyalleri gemilerin dijital harita sistemlerini (ECDIS) yanıltarak karaya oturma, çatışma gibi kazalara yol açabilir.
Bu durum, deniz taşımacılığında navlun fiyatlarına ve sigorta poliçelerine doğrudan yansıyor. Risk primlerinin yükselmesi, özellikle Mersin, İzmir ve Kocaeli limanlarından Kuzey Avrupa’ya ihracat yapan Türk firmalarının rekabet gücünü zayıflatabilir. Ayrıca, Rusya’nın bu hamlesi, İstanbul Finans Merkezi hedefi doğrultusunda gelişmekte olan Türk sigorta ve lojistik sektörünün uluslararası standartlara uyum sağlama maliyetini de artıracaktır.
Siber-fiziksel tehdit ve uluslararası hukuki boşluk
GPS spoofing, sadece ulaşımı değil, aynı zamanda enerji şebekelerinden bankacılık işlemlerine kadar GPS saat sinyaline bağımlı tüm kritik altyapıyı hedef alıyor. Avrupa ülkeleri bu durumu artık tekil bir teknik arıza olarak değil, Rusya’nın hibrit savaş doktrininin bir parçası olarak görüyor. Uzmanlar, bu tür müdahalelerin Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) ve Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) gibi kurumlarda resmen ele alınması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye, NATO üyesi olarak bu güvenlik mimarisinin bir parçası. Rusya’nın Kaliningrad’da inşa ettiği elektronik harp altyapısı, Ankara’nın hem Karadeniz’deki güvenlik çıkarları hem de Avrupa ile entegre tedarik zincirleri açısından dikkatle izlemesi gereken bir gelişme. Eğer Avrupa Birliği, bu saldırılar nedeniyle Rus kurumlarına yeni yaptırımlar uygulamaya karar verirse, Türkiye’nin bu yaptırımlara uyum sağlaması gündeme gelebilir. Aksi takdirde, Türk şirketleri ikincil yaptırım riskiyle karşı karşıya kalabilir. Kısacası, Moskova’nın elektronik savaştaki bu yeni adımı, Türk vatandaşlarının cebinden, güvenliğine kadar geniş bir yelpazede hissedilecek sonuçlar doğurabilir.
