Yapılan bir araştırma, ‘Gezegen Sınırları’ kavramının önemini bir kez daha gözler önüne serdi. Çalışma, Nature Ecology & Evolution dergisinde yayımlandı ve insanlığın aşmaması gereken dokuz kritik eşiği tanımladı.
‘GEZEGEN SINIRLARI’ KAVRAMI
2009 yılında ortaya atılan bu kavram, iklim değişikliğinden ozon tabakasındaki incelmeye kadar birçok çevresel faktörü içeriyor. Araştırmaya göre, bu sınırların altısı insan faaliyetleri nedeniyle aşıldı. Yeni veriler, su kütlelerindeki oksijen kaybının da kritik bir felaket eşiği olduğunu ortaya koyuyor.
KAYIPLAR GÜN GEÇTİKÇE ARTIYOR
Son 45 yıl içinde göllerdeki oksijen seviyeleri yüzde 5,5 azalırken, barajlardaki oksijen kaybı yüzde 18,6’ya ulaştı. Okyanus genelinde ise bu oran yüzde 2 olarak kaydedildi ve bölgesel verilere göre Kaliforniya kıyılarında 1960’tan bu yana oksijen seviyesinin yüzde 40 düştüğü bildiriliyor.
NEDENİ NE?
Çalışmanın ortak yazarlarından Profesör Andreas Oschlies, bu hızlı kaybın iki temel nedeni olduğunu belirtiyor. Küresel ısınma nedeniyle suyun ısınmasının, oksijeni tutma kapasitesini azalttığını ifade ediyor. Isınan üst tabaka ile soğuk alt tabakanın karışmaması yüzünden yüzeydeki oksijenin derinlere ulaşamadığı da belirtiliyor. Buna ek olarak, arazi kullanımı ve kirlilik, durumu daha da kötüleştiriyor.
Tarım ve atıklar nedeniyle suya karışan besinlerin alg patlamalarına neden olduğu ve öldüklerinde mikroplar tarafından tüketilen oksijenin azalmasına yol açtığı vurgulanıyor.
TÜM BESİN ZİNCİRİNİ SARSACAK
Suların oksijensiz kalması sadece balıkların ve midyelerin ölmesiyle sonuçlanmayacak; bu durum tüm besin zincirini sarsarak ekolojik çöküşü tetikleyecek.
Oksijensiz ortamlardaki mikrobiyolojik süreçlerin karbondioksitten daha tehlikeli sera gazları olan metan ve azot protoksit salınamasına neden olduğu, bu durumun iklim krizini geri dönüşü olmayan bir kısır döngüye sokabileceği ifade ediliyor.
Çalışmanın başyazarı Kevin Rose, suyun oksijen seviyesinin dünya iklimini düzenlemedeki rolünü vurgulayarak, “Bu sorunu çözemezsek yalnızca ekosistemler değil, küresel ekonomi ve toplum da çökecektir” uyarısında bulunuyor. Bilim insanları, sulardaki oksijen kaybının artık gözardı edilemeyecek bir küresel sınır olduğunu belirtiyor.
