İklim Değişikliği Türkiye’nin İklim Yapısını Derinden Etkiliyor
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Ilıcak, Türkiye’nin 1960-1970 dönemine ait iklim ortalamaları ile 2015-2025 dönemine ilişkin verilerin karşılaştırıldığı iki değişkenli iklim haritaları hazırladı.
TÜRKİYE GENELİNDE SICAK VE KURU İKLİM KUŞAĞI GENİŞLEDİ
Haritalar, son 60 yılda ülkede sıcaklık artışı ve kuraklaşmanın etkili olduğu alanların belirgin şekilde genişlediğini ortaya koyuyor.
İç Anadolu ve çevresindeki birçok alan, “orta sıcaklık-düşük yağış” kategorisinden “yüksek sıcaklık-düşük yağış” kategorisine geçti. Ayrıca, en sıcak kategorideki kıyı şeridi bir alt basamağa düşerek daha kuru bir iklim karakteri kazandı.
Ege ve Marmara bölgelerinde ise geniş alanların yüzde 3,1’i daha sıcak bir kategoriye geçerek bölgesel ölçekte belirgin bir ısınma eğilimi gösterdi. Bu bulgular, Türkiye genelinde sıcaklık artışının hızlandığını ve bazı bölgelerde kuraklaşmanın güçlendiğini vurguluyor.
“SICAK VE KURAK İKLİM KUŞAĞININ KUZEYE DOĞRU İLERLEDİĞİNİ AÇIK BİÇİMDE GÖSTERİYOR”
Ilıcak, Türkiye’nin iklim yapısının son 60 yılda belirgin bir değişim gösterdiğini ifade etti. Analizler, sıcaklık artışı ve kuraklaşmanın Türkiye’nin geniş bir bölümünde etkili olduğunu işaret ediyor.
“1960-1970 dönemi ile 2015-2025 verileri arasındaki karşılaştırmalar, sıcak ve kurak iklim kuşağının kuzeye doğru genişlediğini açıkça gösteriyor. 1960’lı yıllarda yüksek sıcaklık ve düşük yağışın hakim olduğu bölgeler büyük ölçüde Güneydoğu Anadolu ve Ege’nin güney kesimi ile sınırlıydı. Güncel haritalarda ise bu iklim tipi kuzeye doğru yayılmış durumda.”
SERİN VE NEMLİ BÖLGELER DARALIYOR
Ilıcak, Türkiye’deki geçmişte “serin ve nemli” iklim özellikleri gösteren alanların giderek daraldığını belirtti; özellikle Karadeniz kıyıları ile Kuzeydoğu Anadolu’daki yüksek rakımlı bölgelerde dikkat çekici değişimler gözlendi.
Doğu Karadeniz kıyıları ile Erzurum-Kars platosu gibi alanlar, geçmişte daha düşük sıcaklık ve yüksek yağış kategorisinde yer alırken, güncel veriler bu bölgelerin sıcaklık basamağında yukarı çıktığını gösteriyor.
MARMARA VE EGE’DE KAHVERENGİLEŞME
Ilıcak, Marmara ve Batı Anadolu’daki belirgin iklim dönüşümünün haritalarda gözlemlendiğini kaydetti. Bu bölgelerdeki renk değişimi, Akdeniz Havzası’nda görülen iklim değişikliği sinyallerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Ilıcak, “Bu bölgelerde sıcaklık artışı o kadar baskın hale geliyor ki yağışta önemli bir değişim olmasa bile iklim sınıfları daha sıcak kategorilere kayıyor.” dedi.
AKDENİZ KIYILARINDA ISINMA, İÇ ANADOLU’DA KURAKLAŞMA DİKKATİ ÇEKİYOR
Analizlere göre, Antalya’dan Mersin’e uzanan Akdeniz kıyı şeridinde sıcaklık basamaklarının üst seviyelere çıktığı görülüyor. Ilıcak, bu bölgenin artık daha sık olarak en yüksek sıcaklık kategorilerinde yer aldığını belirtti.
İç Anadolu’da ise önemli bir bölümün ortalama sıcaklık ve düşük yağış kategorisinden yüksek sıcaklık ve düşük yağış kategorisine geçtiği tespit edildi. Ilıcak, “Bu durum İç Anadolu’da belirgin bir kuraklaşma eğilimini işaret ediyor.” ifadesini kullandı.
Türkiye genelinde sıcaklık artışının neredeyse tüm bölgelerde gözlemlendiğini vurgulayan Ilıcak, bu değişimin yalnızca karasal alanlarla sınırlı olmadığını söyledi.
Ilıcak, haritaların Türkiye’nin bulunduğu yarımada genelinde güçlü bir termal şiddetlenmeye işaret ettiğini belirterek, “Bu karasal değişimler, deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki artışlarla da paralel ilerliyor. Özellikle kıyı bölgelerinde iklim sınıflarının daha sıcak kategorilere kaydığını görüyoruz.” diye ifade etti.
Ilıcak, Türkiye’de gözlenen bu değişimlerin iklim değişikliğinin bölgesel etkilerini anlamak açısından önemli bir veri sunduğunu belirtti ve sözlerini şöyle tamamladı:
“Türkiye’deki bu karasal iklim değişimleri, Karadeniz ve çevre denizlerde gözlenen deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki artışla da paralellik gösteriyor. Bu durum özellikle kıyı şeridinde sıcaklık kategorilerinin daha üst basamaklara çıkmasına neden oluyor.”
