Araştırmacılar, olağanüstü parlamanın, yaklaşık 30 Güneş kütlesine sahip dev bir yıldızın kara delik tarafından yutulmasından kaynaklandığını açıkladı. Yıldız, Güneş’in 500 milyon katı kütleye sahip kara deliğe yaklaştığında muazzam yerçekimi etkisiyle parçalanarak yutuldu. Bu olay sonucunda ortaya çıkan enerji, dikkat çekici bir parlaklık oluşturdu. Bilim çevrelerinde bu tür olaylara “gelgitsel bozulma olayı” (Tidal Disruption Event – TDE) denilmektedir.
“Eşi benzeri yok”
Caltech’ten araştırmacı ve ZTF ekibinin lideri Matthew Graham, gözlemin benzersizliğine dikkat çekti: “Bu, şimdiye kadar gördüğümüz hiçbir aktif galaksi çekirdeğine benzemiyor. Enerji verileri, bu nesnenin hem olağanüstü uzak hem de inanılmaz derecede parlak olduğunu gösteriyor.”
Bir yıldızın ölümüyle doğan dev enerji
Parlama, ilk olarak 2018 yılında gözlemlendi. Yalnızca birkaç ay içinde parlaklık 40 kat artarak, zirve noktasında önceki tüm kara delik parlamalarından 30 kat daha güçlü hale geldi. Bu süreçte yayılan enerji miktarı ise 10 trilyon Güneş’in toplam gücüne eşdeğer oldu.
Bilim insanları, parlamanın etkisinin hâlâ devam ettiğini belirtiyor. Kara delik, yıldızın kalıntılarını yutmaya devam ediyor. Gözlemin dikkat çekici yönlerinden biri kozmolojik zaman genişlemesi (time dilation) ile ilişkilidir. Aşırı yerçekimi, zamanın kara delik çevresinde dışarıya göre dört kat daha yavaş akmasına yol açıyor.
“Burada 7 yıl geçerken, orada yalnızca 2 yıl geçiyor,” diyor araştırmacılar.
Kozmik tarih yeniden yazılıyor
Şimdiye kadar yaklaşık 100 TDE olayı gözlemlenmiş olmasına rağmen, hiçbiri bu kadar güçlü bir parlamaya ulaşamamıştı. J2245+3743 galaksisinde meydana gelen bu olağanüstü olay, kara delik etrafındaki doğal parlamaların dahi önüne geçti.
2023 yılında Hawaii’deki W. M. Keck Gözlemevi’nde yapılan analizler, parlamanın doğasını netleştirdi. NASA’nın WISE (Wide-field Infrared Survey Explorer) uydusundan elde edilen veriler, enerjinin yalnızca bir yöne değil, her yöne eşit şekilde yayıldığını doğrulayarak süpernova ihtimalini ortadan kaldırdı.
Evrenin karanlığında yeni bir dönem
Bilim insanları, bu keşfin evrende benzer güçte daha birçok parlamanın varlığını işaret ettiğini kaydediyor. ZTF ekibi, geçmiş verileri yeniden analiz ederek yeni TDE olaylarını tespit etme hazırlığında. Ayrıca, yakında faaliyete geçecek olan Vera C. Rubin Gözlemevi, bu tür aşırı parlak kara delik parlamalarını daha sık gözlemleme kapasitesine sahip olacak.
