Kara Delikten Beklenmedik Enerji Salınımı
Yapılan hesaplamalar, bir kara delikten çıkan enerji akışının, Star Wars evrenindeki Ölüm Yıldızı’nın üretebileceği enerjiden en az bir trilyon, muhtemelen 100 trilyona kadar kat fazla olduğunu gösteriyor. Bu olağanüstü olay, bir yıldızın kara deliğe fazla yaklaşarak parçalanmasıyla başlayan bir “gelgit bozulma olayı” (tidal disruption event – TDE) sonucu ortaya çıktı.
Daily Mail’in haberine göre, süreç 2018 yılında, Dünya’dan 665 milyon ışık yılı uzaklıktaki bir galakside bulunan kara deliğin küçük bir yıldızı parçalamasıyla başladı. Gökbilimcilerin aşina olduğu bu tür olaylarda, yıldızlar bazen kara deliklerin güçlü kütleçekimi nedeniyle ‘spagettileşme’ adı verilen aşırı uzama ve incelme sürecine maruz kalıyor. Ancak bu olayın özelliği, kara deliğin yıldızı yuttuktan yıllar sonra bu denli güçlü enerji yaymaya başlamasıdır.
Araştırmacılar, katliamdan yaklaşık üç yıl sonra kara deliğin gökyüzünde radyo dalgaları şeklinde büyük miktarda enerji yaymaya başladığını belirtiyor. Son çalışmalara göre, yayılan enerjinin son birkaç yılda keskin bir artış gösterdiği ve ilk tespit edildiği zamana göre 50 kat daha parlak bir seviyeye ulaştığı ifade ediliyor. Ayrıca, radyo dalgalarının oluşturduğu akışın önümüzdeki yıl zirve yapmadan önce artmaya devam edebileceği öngörülüyor.
Araştırmaya liderlik eden Oregon Üniversitesi’nden astrofizikçi Yvette Cendes, bu durumun son derece alışılmadık olduğunu vurguladı. Cendes, bu kadar uzun süre boyunca böyle bir artış gösteren başka bir örnek bulunmasının zor olduğunu belirtti. Olay resmi olarak AT2018hyz adıyla anılsa da ekip, kendi aralarında “Jetty McJetface” ismini kullanıyor.
Araştırmacılar, kara delikten çıkan enerji miktarını hesapladıklarında bunun, bir gama ışını patlamasıyla kıyaslanabilecek düzeyde olduğunu ve evrende tespit edilen en güçlü tekil olaylar arasında olduğunu ifade etti. Genellikle kara delikleri ‘dağınık yiyiciler’ olarak tanımlayan gökbilimciler, yutulan maddenin bir kısmının bazen yeniden uzaya savrulduğunu belirtmektedir. Ancak bu olayda dışa akışın yıllar sonra aniden başlaması bilim insanlarını şaşırttı.
Ekip, önümüzdeki yıllarda da bu nesneyi izlemeye devam etmeyi planlıyor. 2022 yılında, olayın alışılmadık seyrini duyurduklarında, Harvard Üniversitesi’nden ortak yazar Edo Berger, ilk üç yıl radyo dalgalarında sessizlik yaşandığını ama sonrasında olayın en parlak radyo kaynaklı TDE’lerden birine dönüştüğünü belirtmişti. Son bulgular, Astrophysical Journal dergisinde yayımlandı.
