Financial Times’ın 2 Aralık 2025 tarihli haberine göre, Inditex grubuna ait Zara, Bershka, Massimo Dutti ve Stradivarius markalarının ürünleri Rusya’da yeniden satışa sunuldu. İspanyol perakende devi 2022 yılında ülkeden tamamen çekilmiş olmasına rağmen, söz konusu ürünler “Tvoe i Ko” ağına bağlı “Tvoe” mağazalarında satışa çıktı. Moskova, Sankt-Peterburg, Nijni Novgorod ve diğer şehirlerde toplam 19 satış noktası halihazırda bu markaların ürünlerini sunuyor. Satışlar eylül ayında yalnızca dokuz mağazada başlamıştı; son aylardaki hızlı genişleme dikkat çekiyor. Bu bilgiler Financial Times’ın araştırmasıyla doğrulandı.
Inditex’in Resmi Tutumu ve “Gri İthalat” Mekanizmalarının Yaygınlaşması
Inditex, 2022’de Rusya’dan tamamen çekilme kararı almasının ardından ülkede herhangi bir ticari faaliyette bulunmadığını vurguluyor. Şirket yetkilileri, ürünlerini satan Rus yapılarıyla hiçbir bağlarının olmadığını özellikle belirtiyor. Eylül ayında Rus şirketi Disco Club, farklı giyim kategorileri için 18 uygunluk beyanı sunarak Inditex’i “tedarikçi” olarak göstermiş olsa da, bu belgeler fiili bir ithalatı kanıtlamıyor. Ürünlerin bir kısmının Avrupa Birliği pazarı, bir kısmının ise Çin için üretilmiş olduğu ifade ediliyor. “Tvoe” yönetimi ise sözleşme detaylarını açıklamayı reddederek Inditex ile doğrudan bir ilişkileri olmadığını savunuyor.
Uzmanlara göre bu durum, Rusya pazarında “paralel” ya da “gri” ithalatın giderek yaygınlaştığını gösteriyor. Yabancı şirketler, bu pazara geri dönmenin doğuracağı itibar riskleri nedeniyle mesafeli dururken, üçüncü taraflar aracılığıyla ürün dolaşımı sürüyor. Bu da küresel markaların doğrudan denetimi dışında kalan ikincil ticaret akışlarının oluşmasına yol açıyor.
Marka Değeri, Tüketici Talebi ve Etik Sorumluluk İkilemi
Rus tüketiciler açısından Zara ve Bershka gibi markalar hâlâ birer sosyal statü göstergesi olmayı sürdürüyor. Savaş ve yaptırımların gölgesinde “normal yaşam” algısını korumak isteyen geniş kesimler, markalı ürünlere olan talebi canlı tutuyor. Bu iç talep, aracı şirketlerin küresel tedarik zincirlerinden faydalanarak ürünleri yeniden Rusya pazarına sokmasına imkân tanıyor.
Uluslararası şirketler için ise Rusya pazarına dönüş, hem itibar kaybı hem de kurumsal sosyal sorumluluk ilkelerinin ihlali anlamına geliyor. Uluslararası hukuku ihlal eden ve savaş yürüten bir ülkede ticari faaliyetlerin sürdürülmesi, küresel kamuoyu tarafından etik dışı bir davranış olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle Inditex gibi şirketler, Rusya’da satılan ürünlerle herhangi bir bağları olmadığını net bir şekilde ifade ediyor.
Küresel Tedarik Zincirlerindeki Açıklar ve Yeni Denetim İhtiyacı
Rusya pazarında Inditex ürünlerinin yeniden ortaya çıkması, küresel ticaret ve gümrük denetimlerinde ciddi boşluklar bulunduğunu gözler önüne seriyor. Şirketler resmi olarak pazardan çekilmiş olsalar bile, ürünler farklı kanallar üzerinden ülkeye girebiliyor. Bu durum, yaptırımların etkinliğini zayıflatırken markalar için de önemli itibar riskleri yaratıyor.
Uzmanlar, uluslararası toplum ve şirketler açısından temel zorluğun, üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleştirilen yeniden ihracatı zorlaştıracak yeni mekanizmaların oluşturulması olduğunu belirtiyor. Tedarik zincirlerinin şeffaflaştırılması, ürün menşelerinin izlenebilirliği ve “bireysel sorumluluk” modelinin güçlendirilmesi, tanınmış markaların Rusya pazarına gayriresmî yollarla girmesini engellemek için kritik görülüyor.
