28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla patlak veren Orta Doğu’daki çatışmalar, bölge genelinde turizm ve havacılık sektörlerinde büyük bir daralmaya yol açtı. Savaşın 20. gününde, yalnızca turizm kaynaklı ekonomik kaybın 12 milyar doları aştığı tahmin ediliyor.
Anadolu Ajansının (AA) “Körfez’de Savaşın Bilançosu” başlıklı raporuna göre, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından bölgede yaşanan gelişmelere odaklanıldı ve bu durum turizm ve havacılık sektörlerine olumsuz şekilde yansıdı.
Savaş, Körfez ülkelerinde enerji üretimi, ticaret yolları, lojistik, finans ve turizm gibi birçok sektörde ciddi derecede ekonomik yavaşlamalara neden oldu. Savaşın ilk 20 günlük bilançosu, bölge ekonomisindeki tahribatı net bir biçimde gözler önüne serdi.
Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn gibi Körfez ülkeleri, çatışmaların etkisiyle önemli ölçüde zarar gördü. Hava trafiği ve turizm faaliyetleri büyük ölçüde sekteye uğradı.
Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi (WTTC) verilerine göre, çatışmaların uluslararası ziyaretçi harcamalarına günlük etkisi en az 600 milyon dolar seviyesinde. Bu çerçevede, savaşın ilk 20 günü itibarıyla turizm gelirlerinde kaybın 12 milyar doları geçtiği öngörülüyor.
Bunlar yalnızca turist harcamalarını kapsıyor, hava yolu şirketlerinin operasyonel zararları, artan yakıt maliyetleri, iptal edilen uçuşlar ve diğer turizm bağlantılı kayıplar hesaba katılmadı. Dolayısıyla, toplam ekonomik etkinin çok daha yüksek olduğu düşünülüyor.
HAVACILIK SEKTÖRÜ PANDEMİ SONRASI EN BÜYÜK KRİZİNİ YAŞIYOR
Çatışmaların başlaması, hava sahalarının kapanmasına ve artan güvenlik risklerine yol açarak, küresel havacılıkta 2020’deki pandemi sonrası en büyük aksamalara neden oldu.
Savaşın ilk 24 saatinde 3 bin 400’den fazla uçuş iptal edildi; iptaller ve ertelemeler daha sonraki günlerde de devam etti. Avrupa merkezli birçok hava yolu şirketi, Orta Doğu seferlerini azaltma yoluna giderken, bazıları ise uçuşlarını tamamen askıya aldı.
Lufthansa ve Air France-KLM, Dubai, Abu Dabi, Tel Aviv ve Beyrut uçuşlarını mart sonuna kadar durdurma kararı aldı; Tahran seferlerinin nisan sonuna kadar iptal edildiği haber verildi.
Türk Hava Yolları (THY) ve Pegasus, bölgedeki yüksek riskli noktalara uçuşlarını geçici olarak durdurdu.
Emirates ve Etihad havayolları ise sınırlı hava sahası koridorları üzerinden kısıtlı kapasiteyle operasyonlarını sürdürüyor. Orta Doğu’nun küresel transit taşımacılıktaki kritik rolü, yaşanan aksaklıkların Avrupa ile Asya ve Afrika arasındaki uçuş ağını doğrudan etkilemesine yol açtı ve bu, küresel hava trafiğinde zincirleme gecikmelere ve maliyet artışlarına neden oldu.
BÖLGESEL MERKEZLER CİDDİ HASAR ALDI
Dubai, Abu Dabi, Doha ve Bahreyn gibi önemli havacılık merkezleri, normal şartlarda günde yaklaşık 526 bin yolcuya hizmet ederken, çatışmalar nedeniyle bu merkezlerde operasyonlar büyük ölçüde aksadı.
2025 yılında 95,2 milyon yolcuyla dünya rekoru kıran Dubai Uluslararası Havalimanı’nda, operasyonlar zaman zaman aksamaya uğradı ve önemli uçuş kesintileri yaşandı.
Katar’daki Hamad Uluslararası Havalimanı’ndaki operasyonlar da aksarken, hava sahasının zaman zaman kapanması, Avrupa ile Asya arasında bağlantı uçuşlarını ciddi şekilde etkiledi.
Umman, sivil tahliye uçuşlarına olanak tanıyan sınırlı bir koridor açmasıyla dikkat çekerken, güvenlik önlemleri turistik seyahatleri büyük ölçüde zorlaştırdı.
REZERVASYONLAR İPTAL EDİLDİ
Turizm sektöründe güvenlik endişeleri ve ulaşım aksaklıkları nedeniyle büyük bir talep daralması yaşandı.
Savaşın ilk haftasında özellikle Dubai başta olmak üzere bölgede birçok otel rezervasyonu iptal edildi; oteller doluluk oranlarını koruyabilmek için indirim yapmaya yöneldi.
Kuveyt ve Bahreyn’de turizm faaliyetlerinde de önemli bir yavaşlama görüldü; bazı oteller, tahliye bekleyen yabancı vatandaşlar tarafından kullanıldı.
BAE yönetimi, ülkeden ayrılamayan turistlerin konaklama masraflarını karşılayacağını duyurdu; büyük otel zincirleri ise müşterilerine esneklik sağladı.
DUABİ’NİN İMAJI YERLE BİR OLDU
Son yıllarda lüks turizm ve küresel iş seyahatlerinin merkezi haline gelen Dubai ve Abu Dabi’nin “güvenli liman” imajı, çatışmalarla zayıfladı.
Şubat sonunda başlayan saldırılarla birlikte bölgede güvenlik uyarıları ve siren sesleri günlük hayatın vazgeçilmezi oldu; mart ayında beklenen turizm hareketliliği gerçekleşmedi.
Turistler, alternatif destinasyonlara yönelirken, Orta Doğu ve Doğu Akdeniz hattındaki rezervasyon iptalleri arttı.
207 MİLYAR DOLAR RİSKTE
Çatışmalar öncesi yapılan tahminlerde, Orta Doğu’da 2026 yılında uluslararası ziyaretçi harcamalarından yaklaşık 207 milyar dolar gelir elde edilmesi bekleniyordu. Ancak mevcut gelişmeler, bu hedefin ciddi şekilde risk altında olduğunu gösteriyor. Günlük kayıpların devam etmesi durumunda, bölge ekonomilerinde milyarlarca dolarlık ek kayıplar oluşabileceği ifade ediliyor.
Turizmdeki daralma, oteller, restoranlar, ulaşım, perakende ve hizmet sektörlerini de olumsuz etkiliyor.
SUUDİ ARABİSTAN’IN HEDEFLERİ SEKTEYE UĞRADI
Turizm yatırımlarını artırarak ekonomisini çeşitlendirmeyi hedefleyen Suudi Arabistan, çatışmalardan olumsuz etkileniyor. “Vizyon 2030” çerçevesindeki mega projelerin inşası ve tanıtım süreçleri yavaşladı; hava sahası kısıtlamaları uluslararası uçuşların iptaline yol açıyor.
Mekke ve Medine’de ziyaretçi sayısında da düşüş yaşandığı belirtiliyor.
