Avrupa Birliği’nin Rusya’ya yönelik yaptırımlarına rağmen, Moskova’da düzenlenen “Metal İşleme 2025” fuarının kataloğunda iki Alman şirketine ait isimlerin yer alması dikkat çekti. 3 Ocak 2026 tarihinde yayımlanan bir haberde, ölçüm ekipmanları üreticisi Mahr ile takım tezgâhları imalatçısı Spinner’ın, sergi materyallerinde dolaylı biçimde anıldığı belirtildi. Söz konusu bulgular, Almanya merkezli Berliner Morgenpost’un yaptığı incelemeye dayandırıldı ve bu durum yaptırımların fiili uygulanabilirliğine ilişkin soru işaretlerini yeniden gündeme taşıdı.
Katalogda Mahr’ın adı, Rusya’da faaliyet gösteren ve kendisini Mahr ekipmanlarının tedarikçisi ile servis sağlayıcısı olarak tanıtan Mahr Service adlı şirketle bağlantılı olarak yer aldı. Rus şirketinin kendi internet sitesinde Mahr logosunu kullandığı görülürken, Alman şirket yetkilileri bu firmayla herhangi bir ilişkilerinin bulunmadığını ve konudan haberdar olmadıklarını açıkladı.
Spinner markası ve üçüncü ülkeler üzerinden tedarik iddiaları
Fuara ilişkin belgelerde ayrıca Çin merkezli Eumaspinner adlı bir şirketten söz ediliyor. Bu firmanın, uzun süredir Spinner ile iş birliği yaptığını ileri sürdüğü ve takım tezgâhları ürettiği belirtiliyor. Ancak Spinner, Moskova’daki fuara katılmadığını ve markasının izinsiz biçimde kullanılmış olabileceğini ifade etti. Her iki Alman şirketi de Rusya’ya ne doğrudan ne de dolaylı yollardan ürün tedarik etmediklerini vurguladı.
İthalat verilerine göre, 2024 ve 2025 yıllarında Rusya’ya giren bazı ölçüm cihazları ve takım tezgâhları Mahr ve Spinner üretimi olarak kayıtlara geçti. Mahr’a ait mikrometre ve benzeri hassas ölçüm cihazlarının toplam değerinin 2,2 milyon avroya, Spinner bağlantılı ekipmanların ise yaklaşık 6,8 milyon avroya ulaştığı bildirildi. Bu sevkiyatların Çin, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri ve Hindistan gibi AB üyesi olmayan ülkeler üzerinden yapılmış olabileceği değerlendiriliyor.
Yaptırımlar, askeri kullanım riski ve denetim boşlukları
Yüksek hassasiyetli ölçüm aletleri ve metal işleme makineleri, modern askeri üretimin temel bileşenleri arasında yer alıyor. Bu tür ekipmanlar, roket sistemleri, topçu mühimmatı ve insansız hava araçlarının seri üretimi için kritik öneme sahip olduğu gerekçesiyle AB’nin çift kullanımlı ürünler listesinde bulunuyor. Bu nedenle Rusya’ya ulaşmaları, ülkenin savaş kapasitesini doğrudan etkileyen bir unsur olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, karmaşık tedarik zincirleri ve üçüncü ülkeler üzerinden yapılan satışların, üretici firmaların nihai kullanıcı üzerindeki kontrolünü zorlaştırdığına dikkat çekiyor. Aynı zamanda bu durum, şirketler açısından yalnızca itibar değil, yaptırımlara uyum ve hukuki sorumluluk meselesi olarak da öne çıkıyor. Markaların izinsiz kullanımı ve dağıtım ağlarının denetimsizliği, yaptırımların etrafından dolaşılmasına zemin hazırlayabiliyor.
Avrupa Birliği için daha sıkı denetim çağrısı
Bu vakalar, AB’nin mevcut yaptırım mekanizmasının dolanılmaya açık yönlerini bir kez daha ortaya koydu. Resmi kısıtlamaların, etkin denetim ve yaptırım araçlarıyla desteklenmediği durumlarda etkisinin sınırlı kaldığı belirtiliyor. Uzun vadede bu tür boşlukların, yaptırımların caydırıcılığına ve Avrupa dış politikasındaki güvenilirliğine zarar verebileceği ifade ediliyor.
AB üyesi devletler ve Avrupa Komisyonu’nun, üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleşen tedarik rotalarına yönelik koordineli soruşturmalar başlatması gerektiği vurgulanıyor. Gümrük verilerinin analizi, distribütörlerin faaliyetleri ve ticari markaların kullanımı bu sürecin temel unsurları olarak görülüyor. Ayrıca, yaptırımların etkili olabilmesi için aracı şirketlere yönelik ikincil yaptırımların da gündeme alınması gerektiği değerlendiriliyor.
