Ali Can POLAT
İran-İsrail-ABD çatışması, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasıyla yeni bir boyut kazandı. Bu durum, dünya ticaretinde büyük sarsıntılara yol açtı ve Hürmüz’de 14’ü Türk olmak üzere toplam 500 gemi mahsur kaldı. Ayrıca, Yemen’deki Husilerin saldırıları nedeniyle Suveyş Kanalı’nın kullanılamaz hale gelmesi, yeni gemi rotalarının Cebelitarık’a yönlenmesine sebep oldu. Ekonomistler, bu gelişmelerin navlun fiyatlarını ithalatta %100, ihracatta ise %25 artırdığını belirtiyor ve “Türkiye’yi zorlayacak” uyarısında bulunuyor.
Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği Başkanı Bilgehan Engin, ticaretteki sorunlar ve navlun fiyatlarındaki artış hakkında “Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla Çin’den ithalat fiyatları %100’e yakın arttı. İhracat navlunları da %25 yükseldi. Suveyş Kanalı son üç yıldır sağlıklı şekilde kullanılmiyor. Yemen’deki Husilerin bu kanalı tamamen kapatması ihtimali de söz konusu. Bu sebeple ticaret gemileri Cebelitarık’ı dolaşmak zorunda kalıyor” dedi.
Navlun Süreleri Uzaklaşıyor
Navis Danışmanlık CEO’su Engin Koçak, fiyat artışlarının 5 bin dolara kadar ulaştığını belirtirken, “Hürmüz Boğazı’nın kapandığı gün yolda olan konteynerler için bile savaş primi talep edildi. Durum tamamen değişti; navlun fiyatları konteyner başına 5 bin dolar arttı” şeklinde konuştu. Bu durum, Türkiye’deki yerli sanayicilerin maliyetlerini de yükseltmektedir. Otobüs ve minibüs üreticisi Karsan CEO’su Okan Baş, “Tüm gemiler Cebelitarık’ı dolaşarak geliyor ve bu süreç neredeyse 1 ay uzadı. Bu, hem zamanı hem de maliyeti artırıyor” dedi.
Vatandaşa Ekonomik Yansımalar
Lojistik krizin vatandaş üzerindeki etkilerini değerlendiren Prof. Dr. Cem Başlevent, “İthalata dayalı bir ekonomi olduğumuz için, bu durum Türkiye’yi zorlayacak. Özellikle petrol ve petrole dayalı kimya sektöründe sorunlar yaşanması bekleniyor. Ancak bu durum, dolaylı olarak tüm ithalata bağımlı sektörleri etkileyecek ve sonuçta vatandaşın harcamalarına da yansıyacak. Eski Başkan Trump da bu durumun farkında; bu nedenle Hürmüz’ün bir an önce açılması için NATO’yu desteklemeye çağırıyor” ifadelerini kullandı.
