İran’da Protestolar Devam Ediyor: Can Kayıpları ve Güvenlik Güçleri ile Çatışmalar Artıyor
İran’daki protestolar şiddetini artırarak devam etmekte. İranlı yetkililer, iki güvenlik görevlisinin hayatını kaybettiğini açıklarken, insan hakları grubu HRANA, son 10 gündür süren eylemlerde en az 35 kişinin öldüğünü, 60’tan fazla protestocunun yaralandığını ve 1.200 kişinin gözaltına alındığını bildirdi.
Ekonomik Kriz Protestoları Rejim Karşıtı Eylemlere Dönüştü
28 Aralık’ta esnaf ve tüccarların başlattığı protestolar, ekonomik tıkanıklığın tetiklemesiyle hızla toplumun çeşitli kesimlerine yayılmış durumda. İran’ın 31 eyaletinden 27’sinde yoğunlaşan eylemlerde, Dini yönetime karşı sloganlar atılıyor. Sosyal medyada yayımlanan görüntülerde, protestocular ile güvenlik güçleri arasında şiddetli çatışmalar gözlemlenirken, bazı bölgelerde güvenlik güçlerinin de protestoculara katıldığına dair iddialar ortaya atıldı.
Tahran Büyük Çarşısı’ndaki protestolarda, kalabalığın Dini Lider Hamaney’i hedef alarak “Diktatöre ölüm” sloganları attığı kaydedildi. Görüntülerde, protestocuların göz yaşartıcı gazdan kaçtığı ve çevik kuvvet polislerine karşı “Onursuz” diye bağırdığı görüldü.
“Özgürlük” Sloganları Yükseliyor
Necefabad kentinde, ebeveynlerin adliye binası önünde toplanarak gözaltına alınan çocuklar için serbest bırakılması çağrısında bulunduğu görüldü. Bir baba, “Size ültimatom veriyoruz. Yaşı 20’nin altında olan tüm çocuklarımızı 24 saat içinde serbest bırakın, yoksa biz de gösterilere katılacağız” dedi. Aynı gün, Tahran’daki Cheragh Barq bölgesinde “özgürlük” sloganları atan protestoculara güvenlik güçleri müdahale etti.
ABD’den Çelişkili Tehditler
ABD Başkanı Donald Trump, İran’da barışçıl protestoculara karşı bir saldırı gerçekleşmesi durumunda Tahran’ın ABD’nin askeri müdahalesiyle karşılaşabileceği tehdidinde bulundu. Ancak, pazar gecesi yaptığı açıklamada daha fazla can kaybı olması durumunda İranlı yetkililerin “çok sert şekilde vurulacağı” ifadesini kullandı.
Hamaney, Protestocular Arasında Ayrım Yapıyor
Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney, meşru protestocularla görüşülmesi gerektiğini belirtirken, isyancıların cezalandırılması gerektiğini savundu. Bu açıklama, protestolara dış müdahale hakkındaki kaygıları azaltma çabası olarak yorumlanıyor.
İran Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei, geçim sıkıntılarıyla ilgili haklı talepleri olanların dinleneceğini, ancak isyancılara karşı müsamaha gösterilmeyeceğini vurguladı. Ayrıca, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İlam eyaletinde yaşanan ölümcül olayları araştırmak için İçişleri Bakanlığı’na özel bir heyet kurma talimatı verdi. ABD Dışişleri Bakanlığı, İlam’da güvenlik güçlerinin protestocuların bulunduğu bir hastaneye saldırısını “açık bir insanlığa karşı suç” olarak nitelendirmişti.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, güvenlik güçleri ve protestocular arasındaki çatışmalarda yaşanan can kayıplarından derin üzüntü duyduğunu belirtirken, herkesin barışçıl protesto yapmasına izin verilmesi gerektiğini vurguladı.
Norveç merkezli Iran Human Rights örgütü, sekiz eyalette, aralarında beş çocuğun da bulunduğu en az 27 protestocunun güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğünü bildirdi. Bu protestolar, 2022’de ahlak polisi tarafından gözaltına alınan Mahsa Amini’nin ölümünün ardından İran’daki en yaygın kitlesel protestolar olarak tarihe geçti. İnsan hakları örgütlerine göre, Mahsa Amini protestolarının bastırılması sonucunda 500’den fazla kişi hayatını kaybetti ve 20.000’den fazla kişi gözaltına alındı.
