İran’da Döviz Krizi Protestoları Devam Ediyor
İran’da döviz kurunun rekor seviyelere ulaşmasının ardından, Pazartesi günü İranlı tüccarlar ve esnaf ikinci kez sokaklara döküldü. Tahran merkezi Saadi Caddesi ile Ana Kapalıçarşı yakınlarındaki Şuş semtinde yüzlerce kişi bir araya geldi.
Yerel kaynakların bildirdiğine göre, esnaflar iş yerlerini kapatırken, diğer dükkanlara da aynı eylemi gerçekleştirme çağrısında bulundu. Yarı resmi haber ajansı ILNA, birçok işletmenin ticari faaliyetlerini durdurduğunu aktardı. Tahran’da günlük yaşam büyük ölçüde durma noktasına geldi.
Haber kaynakları, bölgede yoğun bir polis müdahalesi olmamasına dikkat çekerken, bazı görüntülerde polisin göz yaşartıcı gaz kullandığı görülüyor.
Rekor Değer Kaybı ve Yükselen Enflasyon
İran riyali, Pazar günü dolara karşı 1 milyon 420 bin riyale gerileyerek tarihi bir düşük seviyeye ulaştı ve Pazartesi günü 1 milyon 380 bin riyal seviyesinden işlem gördü. Hızla artan değer kaybı, enflasyon baskısını artırarak gıda ve günlük ihtiyaç maddelerinin fiyatlarını yükseltiyor. Son günlerde yapılan benzin fiyatı artışının da bu durumu kötüleştirdiği ifade ediliyor.
Resmi istatistiklere göre, geçen yılın Aralık ayındaki enflasyon oranı yüzde 42,2’ye yükseldi ve bu, Kasım ayına göre 1,8 puanlık bir artış anlamına geliyor. Gıda fiyatlarının son bir yılda yüzde 72 oranında arttığı, sağlık ve tıbbi ürünlerdeki artışın ise yüzde 50 olarak açıklandığı bildirildi.
Eleştirmenler, mevcut enflasyon hızının hiperenflasyon eşiğini işaret ettiğini belirtiyor. Ayrıca, resmi medyada 21 Mart’ta başlayacak yeni yıl için planlanan vergi artırımlarının da kaygıları artırdığı ifade ediliyor.
Riyal, 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşması döneminde dolara karşı 32 bin seviyesindeydi. Ancak, ABD Başkanı Donald Trump’ın 2018 yılında anlaşmadan tek taraflı çekilmesiyle bu durum değişti. Ayrıca, Haziran ayında yaşanan 12 günlük İran-İsrail çatışmasının ardından artan gerginlik, piyasada belirsizlik yaratmaya devam ediyor. Eylül ayında Birleşmiş Milletler, diplomatik “snapback” mekanizmasını devreye sokarak nükleer yaptırımları yeniden uygulamaya koydu; bu da İran varlıklarının dondurulmasına ve silah transferlerinin durdurulmasına neden oldu, bu gelişmeler piyasadaki gerginliği artırdı.
