Fransız Mahkemesi, Çokuluslu Şirketi Haksız Çıkarma Sebebiyle Mahkum Etti
Fransa’da bir mahkeme, çokuluslu kozmetik şirketi Groupe Rocher’i, Türkiye’deki eski iştiraki Kosan Kozmetik’teki sendikal faaliyetler nedeniyle “özen yükümlülüğünü ihlal etmekten” suçlu buldu. Bu karar, Fransız şirketlerin yurtdışındaki faaliyetleri nedeniyle kendi ülkelerinde mahkum edildiği ilk örnek olarak tarih yazdı.
Paris Asliye Ceza Mahkemesi, 12 Mart 2025 tarihinde verdiği kararda, Groupe Rocher’in Türkiye’deki iştiraki Kosan Kozmetik’in 2018 ve 2019 yıllarında sendikanın faaliyetlerini engelleme amacıyla çalışanlarını haksız yere işten çıkardığını belirtti.
Mahkeme, Groupe Rocher’in altı eski Türk çalışana toplamda 48.000 Euro tazminat ödemesine, ayrıca Petrol-İş sendikasına 40.000 Euro ödemesine hükmetti. Ayrıca, karara “geçici icra” şerhi düşüldü; bu, şirketin temyize gitse bile tazminatları derhal ödemek zorunda olduğu anlamına geliyor.
Fransız Yasası Türkiye’de Uygulandı
Duruşmalar sırasında Yves Rocher’in avukatları, davanın Türkiye’de geçtiğini öne sürerek Türk hukukundaki “zaman aşımı” kurallarının uygulanmasını istemişti. Ancak Paris mahkemesi bu savunmayı reddetti. Mahkeme, 2017’de kabul edilen Fransız “Özen Yükümlülüğü” yasasının amacının, “Fransız şirketlerinin yurt dışındaki üretim zincirlerinde de sorumlu davranmalarını zorunlu kılmak” olduğunu belirterek şirketin savunmasını geçersiz kıldı.
Davayı Sherpa, ActionAid France, Petrol-İş ve 81 eski çalışan açmıştı. Mahkeme, Yves Rocher’in 2019’da 72 çalışanla vardığı mali uzlaşma nedeniyle yalnızca 9 çalışanın dosyasını inceledi ve bu kişilerin altısının taleplerini haklı buldu.
Tarihi Karar ve Sıradaki Hedefler
Davacı STK’lar ve Petrol-İş, kararı “tarihi bir sinyal” olarak nitelendirerek, “Çokuluslu şirketler artık yurt dışındaki fabrikalarında yaşanan çalışma koşullarını ve ihlalleri göz ardı edemez” açıklamasında bulundu. Yves Rocher, kararı incelemeyi ve temyiz haklarını değerlendirmeyi planladığını bildirdi. Gözler, benzer suçlamalarla incelemeye tabi olan diğer Fransız şirketleri TotalEnergies, BNP Paribas ve Casino gibi devlere çevrildi.
