Rusya’da üreticiler, artan maliyetler karşısında fiyat etiketlerini sabit tutmak için ürün miktarlarını azaltmaya başladı. NTech araştırmasına göre, market raflarında artık sekizli yumurta paketleri, 67 gramlık çikolata kalıpları ve küçülen hamburger porsiyonları görülüyor. Tüketici örgütleri bu uygulamayı “doğrudan aldatma” olarak nitelendiriyor ve etiketlerde ürünün birim ağırlık veya hacim fiyatının da belirtilmesini talep ediyor.
Artan maliyetler shrinkflasyonu yeniden tetikliyor
2023–2024 döneminde kısmen yavaşlayan shrinkflasyon eğilimi, 2024’ün sonundan itibaren yeniden hız kazandı. 2025’in ikinci çeyreğinde ortalama ambalaj ağırlığı, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 3 azaldı. Uzmanlar bu durumu, hammadde, enerji, lojistik ve ambalaj maliyetlerinde yüzde 15–25 aralığında yaşanan artışa bağlıyor. Üreticiler, fiyatları doğrudan yükseltmek yerine, ambalaj miktarını azaltarak “fiyat istikrarı” izlenimini korumaya çalışıyor.
Gıda ve günlük ürünlerde yaygın küçülme
Shrinkflasyon özellikle tereyağı, çikolata, çay, kahve ve şekerleme ürünlerinde belirgin. Gıda dışı ürünlerde de ambalaj miktarları düşüyor. Restoranlarda ise porsiyonlar ve köfte gramajları küçülürken fiyatlar sabit kalıyor. Böylece tüketici, aynı para karşılığında daha az ürün alıyor. Bununla birlikte, sükûnetle ilerleyen “skimpflasyon” — yani içeriklerin daha ucuz malzemelerle değiştirilmesi — kalite kaybını derinleştiriyor. Sonuçta, ürün başına hem fiyat artıyor hem de kalite düşüyor.
Düşük gelirli haneler üzerindeki baskı artıyor
Shrinkflasyonun en ağır etkisini düşük gelirli haneler hissediyor. Gelirlerinin büyük kısmını gıdaya harcayan bu gruplar, artan birim fiyatlar nedeniyle daha fazla zorlanıyor. Temel gıda alımı daralırken, sağlık ve eğitim gibi alanlara ayrılan bütçe azalıyor. Bu eğilim, fiilen “gizli bir vergi” işlevi görerek gelir eşitsizliğini artırıyor.
Görünürde sabit fiyat, gerçekte düşen yaşam standardı
Ambalajların dış görünüşü aynı kalsa da içerik azalıyor; bu da tüketicilerde “yanıltılma” duygusu yaratıyor. Kampanya ve indirim etiketleri anlamını yitiriyor, perakende sektörüne duyulan güven düşüyor. Sosyal harcamalardaki reel gerileme ve askeri bütçedeki artışla birlikte, gerçek gelirlerin durağan seyretmesi, üreticilerin maliyet baskısını doğrudan tüketicilere yansıtmasına yol açıyor. Özellikle tek sektörlü şehirlerde ve uzak bölgelerde sınırlı ürün çeşitliliği, temel ihtiyaç maddeleri için daha yüksek fiili fiyat anlamına geliyor. Görünürde sabit kalan fiyatlar altında, milyonlarca Rus’un yaşam standardı gerçekte geriliyor.
