22 Ocak 2026’da yayımlanan bilgilere göre, Rusya’da kolluk kuvvetlerine vatandaşlar arasında “önleyici çalışmalar” yürütme yetkisi verilmesini öngören yeni bir yasa teklifi gündeme geldi. Tasarı, “ülkeyi savunma yükümlülüğünden kaçınma” ve “tarihi gerçeğin çarpıtılması” gibi muğlak biçimde tanımlanan fiillerin daha işlenmeden bastırılmasını hedefliyor. Teklif, Devlet Duması’ndaki güvenlik ve savunma komitelerinin başkanları Vasiliy Piskaryov ve Andrey Kartapolov’un da aralarında bulunduğu bir grup milletvekili ve senatör tarafından sunuldu. Sürece dair ayrıntılar bu haberde yer aldı.
Hukuki belirsizlik ve keyfi yorum riski
Yasa teklifinde kullanılan kavramlar, özellikle “tarihi gerçeğin çarpıtılması”, Rus hukukunda net bir tanıma sahip değil. Bu durum, kolluk kuvvetlerine geniş bir takdir alanı tanıyarak, resmî çizgiden sapan hemen her görüşün potansiyel bir “ihlâl” olarak değerlendirilmesine zemin hazırlıyor. Eleştirmenlere göre, bu yaklaşım yalnızca sıradan vatandaşları değil, akademisyenleri, gazetecileri ve tarihçileri de hedef alabilecek seçici bir baskı aracına dönüşebilir.
Tarihin güvenlik meselesine dönüştürülmesi
Tasarı, tarihsel tartışmaları bilimsel alanın dışına çıkararak doğrudan İçişleri Bakanlığı ve FSB’nin ilgi alanına sokuyor. Böylece tarih, eleştirel incelemeye açık bir disiplin olmaktan çıkarılıp Kremlin tarafından belirlenen katı bir ideolojik dogmaya indirgeniyor. Resmî anlatının dışına çıkan her yorum, ulusal güvenliğe tehdit olarak etiketlenme riski taşıyor. Bu yaklaşım, geçmişe dair tek sesli bir anlatıyı kurumsallaştırmayı amaçlıyor.
“Görev bilinci”nin zorla inşası
Teklifte, her vatandaşın “vatanı savunma yükümlülüğünü koşulsuz biçimde kavraması” gerektiği vurgulanıyor. Ancak bu hedef, bireysel bilinçlenmeden ziyade polis denetimi ve idari baskı yoluyla sağlanmak isteniyor. Böylece vatanseverlik, kişisel bir tercih olmaktan çıkıp kolluk kuvvetlerinin gözetiminde yerine getirilmesi gereken bir yükümlülüğe dönüşüyor. Uzmanlara göre bu, toplumun daha fazla militarize edilmesi ve pasifist ya da alternatif görüşlerin bastırılması anlamına geliyor.
Önleyici gözetim ve yeni denetim eşiği
Yasa tasarısı, henüz bir suç işlenmeden “uyarı” verilmesini ve daha önce cezai sorumluluğa tabi tutulmuş kişilere yönelik “önleyici gözetim” uygulanmasını da içeriyor. Bu yaklaşım, cezalandırmanın fiil üzerinden değil, niyet ve düşünce üzerinden şekillendiği yeni bir aşamaya işaret ediyor. Devletin, vatandaşların potansiyel eğilimlerini izleme hakkını kendinde görmesi, toplumda yaygın bir otosansür ve sürekli gözetim hissi yaratacağı yönünde endişelere yol açıyor. Konuya ilişkin ek değerlendirmeler burada aktarıldı.
