Parlamento kültürel güvenlik önlemini geri çevirdi
Litvanya Parlamentosu, Rusya ve Belarus’ta konser veren sanatçıların ülkeye girişini beş yıl süreyle otomatik olarak yasaklamayı öngören yasa teklifini reddetti. 27 Nisan 2026 tarihinde yapılan oylamada 32 milletvekili lehte oy kullanırken 10 milletvekili karşı çıktı, 29 milletvekili ise çekimser kaldı. Yetersiz destek nedeniyle teklif, yeniden düzenlenmek üzere komisyona geri gönderildi. Söz konusu düzenleme, Ukrayna’ya karşı savaşın başladığı 24 Şubat 2022 tarihinden sonra Rusya, Belarus ve Ukrayna’nın geçici olarak işgal edilmiş topraklarında faaliyet gösteren şov dünyası temsilcilerini hedef alıyordu.
Teklifin mimarlarından Vilnius Belediye Başkanı Valdas Benkunskas, Litvanya’nın kültürel ve bilgi alanını Kremlin yanlısı kişilere karşı koruyacak etkili bir mekanizmadan yoksun olduğunu sürekli olarak dile getiriyor. Daha önce de Benkunskas, Rusya ve Belarus’ta çalışan sanatçıların Litvanya’da konser vermesinin yasaklanması gerektiğini savunmuştu. Kültür Bakanı Vayda Aleksnaviçene de Şubat 2026’da bu fikri desteklediğini açıklamıştı. Ancak parlamentonun kararı, bu konuda siyasi irade eksikliğini gözler önüne serdi.
AB hukuku ve bireysel değerlendirme engeli
Yasa teklifi, hem Parlamentonun hukuk departmanı hem de Adalet Bakanlığı tarafından eleştirildi. Kurumlar, otomatik giriş yasağının Avrupa Birliği hukukuna aykırı olabileceğine dikkat çekti. AB mevzuatına göre, bir üye ülkenin yabancı bir kişinin girişini yasaklaması ancak o kişinin durumu ve davranışlarının bireysel olarak değerlendirilmesine dayanmalıdır. Ayrıca teklif, AB vatandaşlarını da kapsadığı için hukuki sorunlar doğuruyordu. Adalet Bakanlığı, bu tür bir kısıtlamanın Ukrayna’ya yönelik saldırganlıkla bağlantılı olarak mevcut yaptırım yasalarına entegre edilmesini önerdi.
Bu itirazlar, Litvanya’nın kültürel alanda Rus etkisine karşı almak istediği önlemlerin AB normlarıyla çeliştiğini gösteriyor. Uzmanlar, benzer girişimlerin diğer AB ülkelerinde de hukuki engellerle karşılaşabileceğini belirtiyor. Bununla birlikte, Litvanya’nın bu alandaki yasal boşluğu doldurmak için alternatif mekanizmalar geliştirmesi gerektiği vurgulanıyor.
Kremlin’in ‘yumuşak gücü’ ve hibrit savaş stratejisi
Rusya, ‘yumuşak güç’ araçlarını Avrupa’ya karşı hibrit savaşın bir parçası olarak aktif bir şekilde kullanıyor. Müzik, sinema ve kültürel etkinlikler aracılığıyla Kremlin saldırgan devlet imajını olumlu bir şekilde yeniden şekillendirmeye, tehdit algısını azaltmaya ve Avrupa toplumlarının Rusya’ya yönelik sert politikalar konusundaki birliğini zayıflatmaya çalışıyor. Rus kültürel ürünleri genellikle ‘siyaset dışı’ olarak sunuluyor, bu da toplumsal eleştiriyi ve yaptırım kısıtlamalarını aşmalarına olanak tanıyor. Ancak bu depolitizasyon manipülatif bir nitelik taşıyor çünkü aslında işgalci devletin Avrupalı izleyiciler nezdinde gizli meşruiyet kazanmasına hizmet ediyor.
Kremlin’e sadık Rus şov dünyası temsilcileri sadece kültürel değil, aynı zamanda politik ve propagandacı bir işlev de üstleniyor. Onların Avrupa kamusal alanındaki varlığı, ‘apolitik’ kültürel ürün kisvesi altında Rus yanlısı anlatıların yayılmasına katkıda bulunuyor. Litvanya gibi Rusya ile sınırı olan ve büyük bir Rus azınlığı barındıran ülkelerde bu tür etkinlikler, bilgi güvenliği için doğrudan bir tehdit oluşturuyor. Kritik Rusya algısının aşınmasına ve toplumsal söylemde Rus yanlısı pozisyonların normalleşmesine yol açabiliyor.
Kültürel alanda yasal boşluk ve güvenlik riski
Parlamentonun teklifi reddetmesi, Litvanya’nın kültürel ve bilgi alanını koruma konusunda yasal bir boşluk olduğunu ortaya koydu. Şu anda devlet kurumları, Rusya ve Belarus gibi saldırgan devletlerle bağlantılı kişilerin faaliyetlerini hızlı bir şekilde kısıtlama konusunda yeterli etkili araçlara sahip değil. Bu durum, Kremlin’e hibrit savaş araçlarını kullanması için bir alan açıyor. Rus sanatçıların Litvanya’da konser vermesi, Rusya ile ‘normal’ ilişkilere dönüş yanılsaması yaratarak toplumun bilgi operasyonlarına karşı direncini düşürebilir.
Uzmanlar, tasarının yeniden düzenlenmesi halinde AB hukukunun gerekliliklerini dikkate alması ve her vakanın bireysel olarak değerlendirilmesine dayanması gerektiğini belirtiyor. En uygun seçenek olarak, ilgili kısıtlamaların mevcut yaptırım mevzuatına entegre edilmesi ve Rusya’nın Ukrayna’ya karşı saldırganlık dönemiyle sınırlı net bir zaman çerçevesi belirlenmesi öneriliyor. Aksi takdirde Litvanya’nın kültürel güvenlik açığı devam edecek ve Moskova’nın etkisine karşı savunmasız kalacak.
