Andız Kozalakları Türkiye’nin Geçim Kaynağı Oluyor
Antalya’nın İbradı ve Akseki ilçelerinde, bin 500 rakımlı dağlardan toplanan andız kozalakları, özellikle yerel halk için önemli bir geçim kaynağı haline gelmiştir.
Her yıl eylül ayının ilk haftalarında, Toros Dağlarının yüksek kesimlerinde bolca bulunan ve olgunlaşan Andız Ağacının kozalakları, çevre mahallelerde yaşayanlar tarafından toplanmakta ve evlerde depolanmaktadır.
Toplama işlemleri tamamlandıktan sonra, kasım ve aralık aylarında andız pekmezi üretimine geçilmektedir.
Doğal yollarla yapılan andız pekmezi, kilo başına 500 TL’den satılmakta ve katkı maddesi ile şeker içermediğinden, şifa arayanlar tarafından büyük ilgi görmektedir.
TAMAMEN EL EMEĞİ
Köylüler kozalakları kırmak için günlerce çekiç ve keser kullanmaktadır. Üreticiler, makine ile kırılan kozalakların daha fazla acı verdiğini ve pekmezin acı olduğunu ifade ederek, “Zahmetli de olsa kendimiz kırıyoruz. Elle kırılan Andız kozalaklarının pekmezi daha lezzetli oluyor” yorumunu yapmaktadır.
PİŞİRME AŞAMALARI
Andız pekmezi üretimi, incir veya meşe külünün elenerek kaynatılmasıyla başlamaktadır. Kaynama sürecinin ardından karışım yarım saat dinlendirilmektedir; böylece kül dibe çökebilmektedir.
Üstte kalan su dikkatlice alınarak, tavalara ikişer litre olacak şekilde dökülmekte ve tekrar kaynatılmaktadır. Bu işlem, andız kozalaklarının şırasının bir saat kaynatılmasının ardından yapılmaktadır.
Kül, kozalakların kekre ve acı tadını alırken, pekmezin berrak bir renk almasına ve kendine has aromasının ortaya çıkmasına yardımcı olmaktadır.
İkinci aşamada, pişi hamuruna benzer bir hamur hazırlanmakta; her tavaya dörder adet atılan bu hamurlar, pekmez kıvam alana kadar kaynatılmaktadır.
Pekmez, ortalama 7-8 saat boyunca ateşte kesintisiz kaynatılmaktadır.
20 YILLIK GELENEK
Köydeki bu geleneği sürdüren 70 yaşındaki Fatma Yamansoy ve 63 yaşındaki Sebahattin Özen, 20 yıldır geleneksel yöntemi yaşatmaktadır. Fatma Yamansoy, köyde andız pekmezi üretiminin yok olma noktasına geldiğini belirterek, “Bizden başka yapan kalmadı. Kimse dağlara çıkıp sırtında kozalak taşımıyor. Yol yok, patika yok. Ama biz ekmek davamız için zorda olsa devam ediyoruz. Yaklaşık 10 kilogram kozalaktan sadece 1 kilogram pekmez elde edilebiliyor. Müşteri sorunumuz yok, derman arayanlar bizi bekliyor” şeklinde konuşmuştur.
