Rusya, The Washington Post tarafından yayımlanan araştırmaya göre, NATO gemilerini izlemek için Batı teknolojilerini kullanarak Arktik bölgesinde gizli bir sualtı gözetleme sistemi kurdu. “Garmoniya” adı verilen bu sistem, nükleer denizaltı üslerini korumak amacıyla geliştirilen hidrofonlar, sonarlar ve diğer algılama ekipmanlarından oluşan bir ağdan meydana geliyor. On yılı aşkın süredir süren teknoloji tedariki süreci, Almanya, ABD, Japonya ve Kanada merkezli şirketlerin ekipmanlarını kapsıyor.
Mostrello ağı ve Batı teknolojileri
Sistemin merkezinde, Rus iş insanı Aleksey Strelçenko’nun sahibi olduğu Kıbrıs merkezli Mostrello şirketi bulunuyor. ABD, 2024 yılında Mostrello’yu, Strelçenko’yu ve onun yönettiği “Ajans Perspektivnıh Tehnologiy” adlı Rus savunma kuruluşunu yaptırım listesine aldı. Mostrello, Rus savunma sanayi devi Kometa ile “Garmoniya” sisteminin geliştirilmesi için sözleşme imzalamıştı. 2013’ten itibaren şirket, toplamda 50 milyon dolar değerinde sualtı ekipmanı ve araştırma gemisi satın aldı. Norveçli Kongsberg, Alman Norddeutsche Seekabelwerke ve İngiliz Forum Energy Technologies gibi firmalar da bu tedarik zincirinde yer aldı.
Yaptırımların etkisizliği
Batı’nın ihracat kısıtlamalarına rağmen Mostrello ağı teslimatları sürdürdü. 2025 Eylül ayında Almanya’da, Batı şirketleri ile Mostrello arasında aracılık yaptığı belirlenen Rus-Kırgız vatandaşı Aleksandr Şnyakin, dört yıl on ay hapis cezasına çarptırıldı. Savcılığa göre şirket, “Garmoniya” sisteminin enerji besleme ve sinyal iletim bileşenlerini tedarik etmekteydi. Bu durum, Rusya’nın yaptırımların çevresinden dolaşmak için karmaşık tedarik ve aracı ağları kurduğunu ortaya koydu.
Arktik’te güç mücadelesi
Rusya son yıllarda Murmansk ve Kola Yarımadası’nda askeri altyapısını önemli ölçüde güçlendirdi. Bölge, nükleer denizaltılar ve uzun menzilli füzeler için stratejik bir merkez haline geldi. Moskova, Arktik’i hem güç gösterisi hem de Kuzey Deniz Rotası üzerindeki hakimiyetin aracı olarak konumlandırıyor. “Garmoniya” sistemi, NATO denizaltılarının tespit edilmesini kolaylaştırırken Rus denizaltılarının üslerinden gizlice girip çıkmasına olanak tanıyor; bu da ABD ve müttefiklerinin güvenliği açısından ciddi riskler yaratıyor.
Batı’nın denetim açıkları
Araştırma, Rusya’nın çift kullanımlı teknolojileri askeri projelerine entegre etmeye devam ettiğini gösteriyor. Mostrello ve benzeri şirketler aracılığıyla kurulan gizli tedarik hatları, Avrupa ve ABD’nin ihracat kontrol sistemlerindeki zafiyetleri ortaya koydu. Bu açıklar, Moskova’nın savunma sanayisini desteklemesini kolaylaştırıyor. Uzmanlara göre, etkili uluslararası koordinasyon, şeffaf lojistik zincirleri ve aracıların cezai sorumluluğu, Rusya’nın gelecekte benzer yollarla teknolojiye erişimini zorlaştırabilir.
