HIDIRELLEZ VE NEVRUZ FARKLILIKLARI
Doğa canlanırken, Hıdırellez için geri sayım başladı. Hızır ve İlyas peygamberlerin buluştuğu gün olarak kabul edilen Hıdırellez, 5-6 Mayıs tarihlerinde kutlanıyor. Ancak birçok kişi bu kadim geleneği baharın ilk günü olan Nevruz ile karıştırıyor.
Nevruz, 21 Mart’ta, yani ilkbaharın astronomik başlangıç tarihi olan ekinoks gününde kutlanırken, Hıdırellez halk takvimine göre yazın başlangıcını işaret eder. Nevruz baharı selamlayarak başlarken, Hıdırellez yazı müjdelemektedir.
Hıdırellez’i Nevruz’dan ayıran en belirgin özellik, içindeki “umut” ve “dilek” ritüelleridir. Hıdırellez gecesi, vatandaşlar hayallerini kağıtlara yazarak gül ağacının dibine bırakır veya ateş üzerinden atlayarak arınmayı dilerler. Bunun aksine, Nevruz Bayramı’nda odak, yeni günü selamlamak ve doğanın uyanışını toplumsal bir şenlik havasında kutlamaktır.
Hıdırellez kutlamalarında ateş yakılması ve gül ağacına yapılacak dilekler önemli simgeler arasında yer alır. İnsanlar, gerçekleşmesini istedikleri dualarla bu geceyi geçirirken, Nevruz daha çok birlik ve beraberliğin simgesi olarak kutlanır.
HIDIRELLEZ RİTÜELLERİ
Hıdırellez’in en belirgin geleneği, gül ağacı ritüelidir. 5 Mayıs akşamı, dilekler bir kağıda yazılır veya şekli çizilip bir gül ağacının dalına asılır ya da dibine gömülür. 6 Mayıs sabahı bu kağıtlar erken saatlerde suya bırakılır. Dileklerin su gibi akıp gitmesi ve gerçekleşmesi umulur.
Aynı gece, Hızır’ın bolluk getirdiğine inanıldığı için cüzdanlar ve mutfaktaki bakliyat kavanozları açık bırakılır. Bereketin eve girmesi amacıyla kapı ve pencerelerin aralık bırakılması da gelenekler arasında yer alır.
Hem Nevruz’da hem de Hıdırellez’de ateş yakılır. Ateşin üzerinden üç kez atlamanın, hem nazardan arındıracağı hem de sağlıklı bir yıl geçirilmesini sağlayacağına inanılır. Ayrıca, 5 Mayıs akşamı bir kase süt, mayasız bir şekilde karıştırılarak bırakılır; sabah o süt yoğurt olmuşsa mucizelerle dolu bir yıl geçeceği düşünülür.
6 Mayıs sabahı, güneş doğmadan kalkılır; çiğ damlaları toplanarak yüze sürülür. Bu uygulamanın cildi güzelleştireceğine inanılırken, bazıları bu çiğ ile yoğurt mayalar. Evlenmek isteyenler, 5 Mayıs gecesi çok tuzlu bir çörek yiyip uyurlar; rüyalarında kendilerine su veren kişinin evlenecekleri kişi olduğuna inanılır. Ayrıca, ağrıları olanlar, Hızır’ın geçtiği yollardaki ağaçlara sırtlarını sürterek şifa bulmayı umarlar.
