Cenevre’deki görüşmelerde Avrupa’dan net mesajlar
Cenevre yeniden karmaşık diplomatik temasların merkezi hâline gelirken, gündemin odağında bu kez ABD’nin Ukrayna savaşını sonlandırmaya yönelik “Barış Planı” yer aldı. Avrupa liderleri, bu planın yalnızca uluslararası hukuka uygun ve Ukrayna’nın egemenliğini koruyan koşullar temelinde kabul edilebilir olduğunu açıkladı. Ortak bildiride, “Barış, Ukrayna’nın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne dayanmalıdır. Bu ilkelerin dışında kalan hiçbir taviz kabul edilemez” ifadeleri yer aldı.
Avrupa başkentleri, planın ilk taslağındaki bazı maddelerin Ukrayna’nın savunma kapasitesini zayıflatabileceği ya da ülkenin toprak bütünlüğünü tehlikeye atabileceği yönünde kaygı bildirdi. Brüksel’in vurgusu nettir: Ukrayna halkı kendi geleceğini belirleme hakkına sahiptir ve barış süreci ancak bu iradeye saygı gösterdiği ölçüde meşru olabilir.
Avrupa’nın güvenlik yaklaşımı ve liderlerin açıklamaları
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Avrupa’nın yalnızca “kalıcı ve güvenlik sağlayan bir barışa” destek vereceğini belirterek, “Avrupa barışı destekler, ancak her barışı değil. Ukrayna’nın güvenliği ve kıtanın istikrarı garanti altına alınmalıdır” dedi. Almanya Şansölyesi Olaf Scholz ise, barış planının Ukrayna’ya baskı aracına dönüşmemesi gerektiğini vurguladı. Onun sözleriyle, “Bu plan savaşı bitirmek için gerçek bir temel olmalı, Kiev’i zorlayan bir araç değil.”
Avrupa kurumlarında hâkim görüş, Washington’la iş birliğinin sürdürüleceği ancak nihai kararın Ukrayna’nın ulusal çıkarlarını ve anayasal haklarını güvence altına alması gerektiği yönünde. Avrupa, planın zayıf noktalarının güçlendirilmesi için ortak çalışmalar yürütmeye hazır olduğunu açıklarken, Ukrayna’nın stratejik yönelimine—Avrupa entegrasyonu dâhil—hiçbir dış baskının müdahale etmemesi gerektiğinin altını çiziyor.
Adil barışın Avrupa’nın geleceği için taşıdığı anlam
Diplomatlar, müzakerelerin bu aşamasının uluslararası toplumun Ukrayna’nın güvenliğini sağlama iradesini göstermesi için önemli bir fırsat olduğunu belirtiyor. Avrupa liderlerine göre, saldırganın kolay tavizler almadığı, Ukrayna’nın savunma imkânlarının zayıflatılmadığı ve meşru haklarının korunduğu bir barış anlaşması, hem Ukrayna’nın geleceği hem de Avrupa’nın güvenliği için temel önemdedir.
Bu çerçevede Avrupa, “adil ve kalıcı barışın” yalnızca çatışmanın sona ermesi değil, aynı zamanda kıtada uzun vadeli istikrarın sağlanması anlamına geldiğini vurguluyor. Ukrayna’nın stratejik yol haritası üzerinde kendi kararlarını özgürce verebilmesi, Avrupa’nın güvenlik mimarisinin ayrılmaz bir parçası olarak değerlendiriliyor.
