29 Ekim 2025’te Ağentstvo. News Telegram kanalında yayımlanan bir habere göre, Stratejik Diyalog Enstitüsü’nün (ISD) araştırması, ChatGPT, Grok, DeepSeek ve Gemini gibi yapay zeka sohbet botlarının Ukrayna savaşıyla ilgili sorulara yanıt verirken, Avrupa Birliği tarafından Kremlin propagandası nedeniyle engellenmiş Rus medya kaynaklarını kullandığını ortaya koydu. Bu durum, arama sistemlerindeki veri boşlukları nedeniyle, yasaklı kaynakların yapay zeka üzerinden dolaylı olarak erişilebilir hale geldiğini gösteriyor.
Araştırmanın yöntemi ve sonuçları
ISD’nin bilgi güvenliği birimi, Temmuz ve Ekim aylarında dört farklı yapay zeka modeline İngilizce, İspanyolca, Fransızca, İtalyanca ve Almanca olmak üzere beş dilde 60’ar soru yöneltti. Sorular, savaşın sona erdirilmesine ilişkin müzakereler, NATO’ya bakış, Ukrayna ordusuna katılım, mülteci sorunları ve Rus ordusunun savaş suçları gibi konuları kapsıyordu. Araştırmacılar, nötr, önyargılı ve manipülatif olmak üzere üç tür sorgu formu kullandı. Sonuçlara göre, yanıtların yaklaşık %18’i Rus devletine veya Kremlin yanlısı kaynaklara –örneğin Sputnik Globe, RT, EADaily ve Pravda ağına bağlı sitelere– atıfta bulundu.
Hangi modeller daha savunmasız
Veriler, en fazla Kremlin yanlısı kaynak kullanan yapay zeka modelinin ChatGPT olduğunu gösterdi. Grok, sosyal medyada Kremlin yanlısı blog paylaşımlarına yönelirken, Gemini daha güvenilir sonuçlar verip şüpheli kaynakları işaretledi. ISD, yapay zekaların bilgi boşluklarını doldururken, doğruluğu tartışmalı veya yaptırım altındaki sitelere yönelme eğilimi gösterdiğini belirtti. Bu durum, Rus dezenformasyon ağlarının Avrupa’daki yasakları teknik olarak aşmasını kolaylaştırıyor.
Avrupa bilgi güvenliği için artan risk
Araştırmaya göre, Rus propagandası Avrupa Birliği’nin bilgi egemenliğini aşındırıyor. Yapay zekalar milyonlarca kullanıcı için temel bilgi kaynağı haline geldikçe, küçük bir oran bile milyonlarca kişinin yanlış bilgiyle temas etmesi anlamına geliyor. Kremlin anlatılarını “alternatif görüş” olarak yansıtan bloglar ve haber siteleri, toplumsal tartışmalarda güven erozyonuna yol açıyor. Bu süreç, Avrupa’nın Ukrayna’ya yönelik politikalarını hedef alan dezenformasyon kampanyalarına zemin hazırlıyor.
Çözüm: teknik ve yasal denetim
Uzmanlara göre, bu riski azaltmak için yapay zekaların kaynak filtrelerinin AB yaptırım listeleriyle uyumlu hale getirilmesi gerekiyor. Ayrıca modellerin bağımsız denetimlerden geçmesi, özellikle savaş ve seçimlerle ilgili konularda kaynakların şeffaf biçimde etiketlenmesi öneriliyor. ISD, Rus propagandasının Avrupa dijital alanından silinmediğini, aksine yapay zeka yoluyla yeniden üretildiğini vurguluyor. Bu eğilim engellenmezse, AB yeni bir anti-Avrupa ve anti-Ukrayna anlatı dalgasıyla karşı karşıya kalabilir.
