Pomacea canaliculata türü elma salyangozları, Brezilya ve Arjantin’in belirli bölgelerine özgü olarak bilinirken, son yıllarda akvaryum ticareti vesilesiyle Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya’ya yayılmıştır. Bu tür, yerleştikleri yeni ekosistemler için tehdit oluşturmakta ve birçok bölgede istilacı olarak kabul edilmektedir.
Kalfiyorniya Üniversitesi’nden Dr. Alice Accorsi ve Stowers Tıbbi Araştırmalar Enstitüsü Başkanı Dr. Alejandro Sánchez Alvarado, İtalya’daki marul tarlalarında oluşan elma salyangozu istila sorununa çözüm ararken dikkat çekici bir keşif yaptı.
GÖZÜN YENİDEN ÜRETİMİ
Bilim insanları, salyangozların gözlerinin laboratuvar ortamında çıkarılması ve gözün bazı parçalarının yeniden oluşumunu inceledi. Gözlerin tamamen çıkarılmasının ardından iki hafta içinde ilk yenilenme belirtileri gözlemlenirken, yeni gözün oluşumu bir aydan kısa sürede tamamlandı. Ancak, organın farklı kısımları farklı sürelerde gelişim gösterdi.
YENİLENME AŞAMALARI
Araştırmacılar, yenilenme sürecinin dört temel aşamadan oluştuğunu belirtti: İlk olarak yara iyileşmesi gerçekleşir, ardından özel bir hücre kütlesi oluşur; üçüncü aşamada lens ve retina ortaya çıkar ve son aşamada gözün tüm bileşenleri olgunlaşır.
İnsanlar ve elma sineklerinin göz anatomisi benzerlik gösterirken, insanların yalnızca yara iyileşimi aşamasını gerçekleştirebildiği belirtilmektedir. Bu durum, insan göz sağlığına yönelik potansiyel tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi açısından önem taşımaktadır.
TEDAVİ POTANSİYELİ
Araştırmacılar, göz gelişiminde kritik rol oynayan ve elma salyangozlarında da bulunan pax6 genine odaklandı. CRISPR gen düzenleme yöntemi ile elma salyangozlarındaki pax6 geninin işlevi bozuldu. Genetik olarak düzenlenen salyangozlar sağlıklı kalırken, gözlerin eksik olduğu görüldü. Bilim insanları, göz yenilenmesinin her aşamasındaki gen aktivitesini analiz ederek, hangi genlerin rejenerasyonda rol oynadığını anlamayı hedefliyor.
Dr. Alejandro Sánchez Alvarado, karmaşık gözlere sahip bazı hayvanların göz yenileme mekanizmalarının anlaşılmasının, insan göz yaralanmalarına yönelik tedavilere katkı sağlayabileceğini vurguluyor. Göz rejenerasyonu sırasında aktif olan genlerin çoğunun, omurgalıların göz gelişiminde de işlev gördüğü belirtiliyor. Dr. Accorsi, salyangoz ve insan gözünün bağımsız evrimleşmiş olmasına rağmen, sürecin ortak bir genetik yapıya dayandığını ifade ediyor.
