Son yıllarda güçlenen teknoloji firmaları, “tekno-feodalizm” kavramını gündeme getirdi. Yapay zeka ve sosyal medya platformlarının etkisiyle teknoloji şirketleri, dünyanın en büyük şirketleri arasında ön sıralarda yer almaya başladı.
Bu yeni kavram, modern dijital ekonominin Orta Çağ’daki feodal düzene benzemeye başladığına işaret ediyor. Eski sistemdeki “toprak” kavramının yerini veriler ve dijital platformlar alırken, “feodal lordlar” olarak adlandırılan büyük teknoloji şirketleri (Google, Amazon, Meta, Apple vb.) dikkat çekiyor.
Ekonomist Yanis Varoufakis’in tanımladığı “tekno-feodalizm” düzeninde, sosyal medya platformlarına bağımlı hale gelen kullanıcılar, “dijital serfler” gibi hareket etmek zorunda kalıyor; bu durum, veri sağlama ve içerik üretimi gibi ücretsiz emek sunmalarını gerektiriyor.
Klasik kapitalizm anlayışından ayrılan bu model, birkaç büyük teknoloji şirketinin tüm verileri kontrol etmesi ve çeşitli sektörleri yönetmesi nedeniyle eleştiriliyor.
DÜNYANIN EN BÜYÜK 5 ŞİRKETİ TEKNOLOJİ SEKTÖRÜNDEN
Teknoloji firmalarının yükselişi son bir dekadda hız kazandı. Companies Market Cap verilerine göre, dünya genelindeki en büyük 5 şirket teknoloji sektöründe faaliyet gösteriyor.
Listeye 4,58 trilyon dolarla Nvidia liderlik ederken, 4 trilyon dolar ile Apple onu izliyor. Apple, iPhone gibi ürünlerinin yanı sıra App Store’dan elde ettiği gelirle de dikkat çekiyor.
3. sırada yer alan Microsoft, 3,78 trilyon dolarlık değerlemeye sahip. Şirket, Windows işletim sistemi ve LinkedIn sayesinde elde ettiği kârla kullanıcılarından büyük kazançlar sağlıyor.
4. sıradaki Google ise 3,5 trilyon dolarla, devasa veriyi işleme yeteneğiyle yapay zeka sektöründe de önemli bir oyuncu konumunda.
Listenin 5. sırasında yer alan Amazon, resmi ve özel sektör kuruluşlarına bulut hizmetleri sunarken, e-ticaret platformları üzerinden sağlanan ürünlerden de önemli kazançlar elde ediyor.
GOOGLE ARAMA MOTORU YÜZDE 90 KULLANIM PAYINA SAHİP
Statcounter verilerine göre, Google’ın Chrome tarayıcısı, yüzde 73,2’lik kullanım payı ile en çok kullanılan web tarayıcısı konumunda. Google’ın arama motoru ise yüzde 90 kullanım payı ile küresel ölçekte tekel oluşturmayı başardı.
Dünyanın en fazla veriye sahip şirketlerinden biri olan Google, reklamdan haber akışına ve eğlenceye kadar birçok sektörde güçlü bir hakimiyet kurmuş durumda. Şirket, rekabete aykırı davranışları nedeniyle başta ABD olmak üzere çeşitli davalarla karşı karşıya kalıyor.
DÜNYANIN EN BÜYÜK 3 SOSYAL MEDYA PLATFORMU META’YA AİT
Sosyal medya şirketleri, milyarlarca kullanıcı ve “adaletsiz” algoritmaları nedeniyle tartışmaların merkezinde yer alıyor. Statista verilerine göre, Facebook, aylık 3,07 milyar aktif kullanıcı ile dünyanın en büyük sosyal medya platformu konumunda. Onu takip eden Instagram ve WhatsApp ise her biri aylık 3 milyar aktif kullanıcıya sahip.
Dünyanın en büyük üç sosyal medya platformu olan Facebook, Instagram ve WhatsApp, Meta çatısı altında birleşerek tekelcilik suçlamalarının odağı haline geliyor.
