Viyana Üniversitesi ile ETH Zurich tarafından gerçekleştirilen yeni bir araştırma, Dünya’nın dönüş hızındaki değişimlerin son 3,6 milyon yılda görülmemiş bir seviyeye ulaştığını ortaya koydu. Bilim insanları, bu durumu insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle hızlanan buzul erimlerinin tetiklediğini belirtiyor.
Son 3,6 Milyon Yılda Eşi Benzeri Görülmemiş Değişim
Dünya’nın dönüş hızının geçmişte farklı nedenlerle değiştiği bilinmekle birlikte, mevcut durumun farklı olduğu ifade ediliyor. Araştırma, milyonlarca yıl öncesine ait okyanus kayıtlarını inceledi ve günümüzdeki değişimin son 3,6 milyon yıl içinde en güçlü değişimlerden biri olduğu sonucuna varıldı.
Geçmişte iklim koşullarına bağlı değişimler yaşanmış olsa da, mevcut hızın daha önceki örnekleri geride bıraktığı bildirilmektedir.
Eriyen Buzullar Dünya’nın Dengesini Değiştiriyor
Uzmanlar, Grönland ve Antarktika’da eriyen buzulların, Dünya üzerindeki kütle dağılımını değiştirdiğini belirtiyor. Bu dev buz kütleleri eridikçe okyanuslara karışıyor ve su kütlesi ekvatora doğru yayılmakta. Bu durum, gezegenin dönüş dinamiklerini etkiliyor.
Bu değişim, uzmanlar tarafından bir artistik buz patencisinin dönüş hareketine benzetiliyor; patencinin kollarını açması gibi, kütle dağılımındaki değişiklikler de Dünya’nın dönüş hızını azaltıyor.
1000 Gigaton Buz Yer Değiştirdi
Çalışmanın yazarlarından ETH Zurich Uzay Jeodezisi Profesörü Benedikt Soja, dönüş hızındaki değişimin boyutunu çarpıcı bir örnekle açıkladı. Soja, gün uzunluğundaki değişimin meydana gelmesi için yaklaşık 1000 gigaton buzun kutuplardan okyanuslara taşınması gerektiğini vurguladı.
Bu miktardaki bir buz kütlesinin New York’un üzerine yerleştirilmesi durumunda, Everest Dağı’ndan daha yüksek bir yapı oluşturabileceği ifade edildi.
Günler Yavaş Yavaş Uzuyor
Araştırmaya göre, iklim değişikliği nedeniyle bir günün süresi Dünya’da her yüzyılda yaklaşık 1,33 milisaniye uzuyor. Bu süre insan yaşamında gözlemlenemez derecede küçük görünse de, gezegen ölçeğinde son derece önemli bir değişiklik olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, gelecekte Dünya’nın dönüşündeki bu yavaşlamanın daha belirgin hale gelebileceğini öne sürüyor.
Geçmişin İzleri Milyonlarca Yıl Öncesine Uzanıyor
Dünya’nın geçmişteki dönüş hızını anlamak için, bentik foraminifer adı verilen mikroskobik deniz canlılarının fosilleşmiş kabukları incelendi. Bu kabuklardaki kimyasal veriler, tarih boyunca deniz seviyeleri ve iklim koşulları hakkında bilgi sağladı.
Araştırma ekibi, özel yapay zeka destekli bir algoritma kullanarak geçmişteki değişimleri günümüz verileriyle karşılaştırdı. Sonuçlar, günümüzdeki değişimin jeolojik ölçekte sıra dışı bir seviyeye ulaştığını ortaya koydu.
Ay’ın Etkisini Bile Geride Bırakabilir
Bilim insanları, mevcut emisyon seviyeleri devam ederse, iklim değişikliğinin yüzyılın sonuna kadar Dünya’nın dönüşünü etkileyen en önemli faktörlerden biri olacağı uyarısında bulunuyor. Bazı senaryolar, bu etkinin Dünya’nın dönüşünü etkilemede Ay’ın kütle çekim etkisini geride bırakabileceğini öne sürüyor.
Profesör Soja, geçmişte benzer bir olayın yaklaşık 2 milyon yıl önce meydana geldiğini, fakat o zaman tamamen doğal süreçlerle oluştuğunu belirtti. Günümüzde ise insan faaliyetlerinin sadece bir yüzyıl içinde benzer etkiler yarattığını ifade etti.
GPS ve Uzay Teknolojileri Etkilenebilir
Milisaniyelik değişimlerin günlük yaşamda hissedilmeyeceğini belirten uzmanlar, modern teknolojiler açısından bu değişimlerin önemine dikkat çekiyor. GPS sistemleri ve uydular, son derece hassas zaman ölçümlerine dayanıyor ve bu nedenle geçişken değişiklikler kritik önemi haiz.
İnsanlık Artık Dünya’nın Dönüşünü Etkiliyor
Araştırmanın baş yazarı Mostafa Kiani Shahvandi, elde edilen sonuçların insan faaliyetlerinin gezegen üzerindeki etkisinin büyüklüğünü sergilediğini açıkladı. Bilim insanları, mevcut sürecin yalnızca iklim değişikliğinin değil, aynı zamanda insanlığın Dünya’nın temel fiziksel işleyişi üzerindeki etkisinin bir göstergesi olduğunu vurguladılar.
Benedikt Soja, araştırmanın en dikkat çekici sonucunu, “İnsanlığın gezegen üzerindeki etkisi artık o kadar büyük ki, Dünya’nın dönüş şeklini bile değiştirebiliyor.” şeklinde özetledi.
