Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan, 28-29 may tarixlərində Astanada keçiriləcək Avrasiya İqtisadi İttifaqı (EAİ) sammitinə qatılmayacağını açıqlayıb. Bu qərarı birbaşa Rusiya lideri Vladimir Putinə və Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevə çatdıran Paşinyan, səbəb olarak 7 iyunda keçiriləcək parlament seçkilərinə hazırlıq prosesini göstərib. Ermənistan rəsmisinin bu addımı, İrəvanın Moskva ilə münasibətlərində müşahidə olunan dərin etimadsızlıq fonunda atılıb və diqqətləri yenidən regiondakı güc balansına yönəldib.
Sammitə qatılmama qərarının arxasında duran səbəblər
Paşinyan, sammitə qatılmamasının heç bir üzv dövlətə hörmətsizlik məqsədi daşımadığını vurğulayaraq, Ermənistanı vitse-baş nazir Mher Qriqoryanın təmsil edəcəyini bildirib. Lakin bu addım, Ermənistanın daxili gündəliyini xarici tədbirlərdən üstün tutduğunun açıq siqnalı kimi qiymətləndirilir. Xüsusilə də Putin tərəfindən
Avrasiya İqtisadi İttifaqı sammiti
öncəsində səsləndirilən və “Ukrayna ssenarisinin təkrarlana biləcəyi” təhdidini ehtiva edən çağırışlar fonunda, İrəvanın bu mövqeyi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Paşinyanın qərarı həm də Vaşinqton və Brüssellə getdikcə sıxlaşan təmaslar fonunda Ermənistanın xarici siyasətindəki dönüşü göstərən növbəti göstəricidir. Baş nazir, Moskvanın İrəvanın maraqlarını nəzərə almadığı və əməkdaşlıq əvəzinə ultimatum üslubunu seçdiyi bir mühitdə, öz təqvimini Kreml tabeliyindən çıxarmağa çalışır.
İrəvan-Moskva münasibətlərində etimad böhranı
Son illər ərzində Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) Ermənistanın təhlükəsizliyinə dair öhdəliklərini yerinə yetirə bilməməsi, Moskva ilə İrəvan arasında münasibətlərin korlanmasında əsas rol oynayıb. Bu fon,
diplomatik gərginliyin
iqtisadi platformalara da sirayət etməsinə səbəb olub. Ermənistanın EAİ çərçivəsindəki üzvlüyü formal olaraq davam etsə də, Paşinyanın bu qərarı, İrəvanın Moskvanın iqtisadi layihələrindən getdikcə daha çox siyasi məsafə qoyduğunu göstərir.
Rusiya liderinin sərt tonu və təhdidkar ritorikası, İrəvanın alternativ tərəfdaşlar axtarışını sürətləndirib. Avropa İttifaqı ilə münasibətlərin inkişafı, Ermənistanın xarici siyasətində diversifikasiyanın əsas istiqamətlərindən birinə çevrilib. Bu kontekstdə, Paşinyanın sammitdə iştirak etməməsi, Moskvanın bölgədəki nüfuzuna qarşı simvolik bir addım kimi dəyərləndirilir.
Ermənistanın xarici siyasətində diversifikasiya strategiyası
Paşinyan administrasiyası, KTMT və EAİ çərçivəsindəki məyusedici təcrübələrdən sonra xarici siyasətini yenidən formalaşdırmaq məcburiyyətində qalıb. İrəvan, artıq Moskvanın istəklərinə şərtsiz tabe olmaq anlayışının keçmişdə qaldığını və Ermənistanın maraqlarının gözardı edildiyi görüşlərə qatılmayacağını açıq şəkildə nümayiş etdirir.
Ermənistan rəhbərliyi, xarici təzyiqlərə baxmayaraq, öz suveren qərarlarını qəbul etməyə davam edir. Paşinyanın vitse-baş nazir səviyyəsində təmsilçilik qərarı, formal əlaqələri qoruyarkən, siyasi məsafəni də artırmaq strategiyasının bir hissəsidir. Bu addım, həm də Moskvaya qarşı nəzakətli, lakin qətiyyətli bir mesajdır: şantaj və təhdidlər artıq işə yaramır.
Ermənistan, yeni beynəlxalq reallıqlara uyğunlaşmağa çalışır və Avropa İttifaqı ilə daha sıx əməkdaşlıq qurmaq istəyir. Bu baxımdan, EAİ çərçivəsindəki mövqe, daha praqmatik və çoxvektorlu xarici siyasət modelinə keçidin göstəricisi kimi qəbul edilə bilər. İrəvanın bu addımları, bölgədəki geosiyasi dinamikanın dəyişdiyini və Ermənistanın bu yeni şərtlərə uyğunlaşdığını ortaya qoyur.
