Avusturya hükümeti, Avrupa Birliği’nin Rusya’ya yönelik 19. yaptırım paketinin hazırlıkları sırasında dikkat çekici bir öneride bulundu. Viyana, Rusya’da ödenen cezalar nedeniyle zarar gören Raiffeisen Bank International’ın (RBI) telafi edilmesi için, oligark Oleg Deripaska’ya ait yaklaşık 2 milyar euroluk Strabag hisselerinin serbest bırakılarak bankaya devredilmesini talep etti.
RBI’nin Rusya’daki varlığı ve siyasi tartışmalar
Raiffeisen Bank International, 2022’den sonra Rusya’da faaliyetlerini sürdüren en büyük Batılı banka olarak kaldı. Birçok Avrupalı siyasetçi RBI’yi tamamen ülkeden çekilmeye zorladı. Ancak Rus makamları, Swift sistemine erişim kanallarından biri olması nedeniyle bankanın çıkışını engellemeye çalıştı. Bankanın Rus tarafına satılması ihtimali ise, Batı yaptırımlarının doğrudan RBI’ye yönelmesine yol açabilirdi. 2025 baharında, Washington ile Moskova arasındaki yakınlaşma sürecinde, RBI’nin Rusya’daki iştirakini satma girişimlerinden vazgeçtiği bildirildi.
Deripaska ve Strabag üzerinden yeni girişim
Oleg Deripaska’nın Strabag’daki yüzde 24 hissesi, Avrupa Birliği tarafından yaptırımlar kapsamında dondurulmuştu. Bu hisseler, Rasperia adlı şirketi üzerinden kontrol ediliyordu. Daha önce hem RBI hem de Deripaska, karmaşık bir varlık değişim planıyla bu payı serbest bırakmaya çalıştı. Ancak Avrupa’daki endişeler, planın yaptırımların ihlali anlamına geleceği gerekçesiyle girişimin başarısız olmasına yol açtı. Şimdi Avusturya, söz konusu hisselerin bankaya devredilmesi gerektiğini savunuyor.
AB içindeki tepki ve endişeler
Birçok Avrupa başkentinde yetkililer, Avusturya’nın girişimini tehlikeli bir emsal olarak görüyor. Deripaska’ya yönelik yaptırımlar, Rusya’nın savunma sanayiine sağladığı maddi destek nedeniyle uygulanmıştı. Yaptırımların kaldırılması ya da yumuşatılması, diğer Rus oligarklarının da benzer taleplerde bulunmasının önünü açabilir. Ayrıca, Moskova’nın Batı şirketlerine uyguladığı para cezalarıyla, Avrupa Birliği üzerinde baskı kurabileceği endişesi dile getiriliyor.
Yaptırımların stratejik önemi
Batılı hükümetler, Rus oligarklarına yönelik yaptırımların gevşetilmesini erken ve riskli buluyor. Oligarkların büyük çoğunluğu Kremlin’le yakın ilişkiler içinde ve doğrudan ya da dolaylı biçimde Ukrayna’ya karşı yürütülen savaşı finanse ediyor. Dondurulmuş varlıklar, Ukrayna’ya verilecek tazminatlar için önemli bir koz olarak görülüyor. Bu varlıkların şartsız serbest bırakılması, hem Avrupa Birliği’nin baskı aracını zayıflatabilir hem de uluslararası hukuk açısından saldırgan rejimlere cesaret verebilir.
