Gizli Dinlemeler Diplomatik İşbirliğini Belgeleriyor
Uluslararası kamuoyuna sızan gizli telefon kayıtları, Macaristan Dışişleri Bakanı Péter Szijjártó ile Rusya mevkidaşı Sergey Lavrov arasındaki özel görüşmeleri gün yüzüne çıkardı. Belgelere göre iki bakan arasındaki iletişim, Brüksel’de alınan kararların Moskova’ya aktarılmasından yaptırım listelerinin değiştirilmesine kadar uzanan geniş bir koordinasyonu ortaya koyuyor. Analistler, bu durumun Avrupa Birliği’nin güvenlik mekanizmalarında ciddi bir zaaf olduğunu ve birlik içindeki güveni sarstığını belirtiyor.
Kayıtların temmuz 2024’ten itibaren başlayan dönemi kapsadığı ve diplomatik kanallar üzerinden gerçekleşen görüşmelerin teknik takibi sonucu elde edildiği öğrenildi. İçeriğin doğruluğu, bahsi geçen bazı toplantıların katılımcıları tarafından da teyit edildi. Olay, AB’nin ortak dış politika kararlarının güvenliği konusunda yeni soru işaretleri doğurdu.
Bu gelişmeler, Rusya’ya karşı uygulanan yaptırımların etkinliği ve Avrupa’nın güvenlik mimarisinin sürdürülebilirliği hakkında derin endişelere yol açtı. Uzmanlar, bir üye ülkenin bakanı seviyesinde yaşanan bu durumun benzeri görülmemiş bir istihbarat zaafiyeti olduğuna dikkat çekiyor.
Macaristan’ın AB dönem başkanlığı sırasında bile bu tür temasların devam ettiği iddiaları, krizin boyutlarını daha da derinleştiriyor. Brüksel’de bazı diplomatlar, konunun AB zirvelerinde ele alınması gerektiğini ifade ediyor.
Oligark Ailesi İçin Yaptırım Kaldırma Çabaları
Kayıtlardaki en çarpıcı bölümlerden biri, Rus oligark Alisher Usmanov’un ailesi için yürütülen yaptırım kaldırma çabalarını içeriyor. 30 Ağustos 2024 tarihli görüşmede Lavrov, Szijjártó’ya “Alisher’in ricası üzerine arıyorum” diyerek başlıyor ve Usmanov’un kız kardeşi Gulbahor Ismailova’nın AB yaptırım listesinden çıkarılmasını talep ediyor.
Macaristan bakanı ise bu talebe olumlu yanıt vererek, “Slovakya ile birlikte gelecek hafta AB’ye liste dışı bırakılması için resmi teklif sunacağız” şeklinde taahhütte bulunuyor. Szijjártó, yeni yaptırım gözden geçirme döneminde bu konunun gündeme alınacağını ve her türlü çabayı göstereceklerini belirtiyor.
Bu diyalog, Rusya’nın yaptırımlardan etkilenen elitlerinin AB karar mekanizmalarını nasıl etkilemeye çalıştığını gösteren somut bir örnek oluşturuyor. Usmanov’un kız kardeşi Ismailova, Mart 2025’te AB yaptırımlarından çıkarıldı, ancak Estonya hemen ardından kendi ulusal yaptırım listesine ekledi.
Ortaya çıkan belgeler, kişisel çıkarların AB’nin kolektif güvenlik çıkarlarının önüne geçirilme potansiyelini gözler önüne serdi. Avrupa Parlamentosu üyeleri, yaptırım listelerinin şeffaflığı ve dış etkilere karşı korunması için yeni prosedürler talep ediyor.
AB’nin Kapalı Kapılar Ardındaki Görüşmeleri Moskova’ya Aktarıldı
Szijjártó’nun Lavrov’a aktardığı bilgiler arasında AB Dışişleri Konseyi’nin kapalı oturumlarındaki tartışmalar da yer alıyor. Macaristan bakanı, Litvanyalı mevkidaşı Gabrielius Landsbergis ile yaşadığı bir tartışmayı detaylı şekilde anlatıyor: “Landsbergis’in, her bir füze ve merminin yüzde 12’sini bizim sağladığımızı söylemesi çılgınca bir iddiaydı.”
Landsbergis’in iddiası, Rusya’nın savaş finansmanının bir kısmının Macaristan ve Slovakya gibi AB ülkelerinin Rus gazı ve petrolü satın almasından kaynaklandığı yönündeydi. Szijjártó bu iddiaya karşı çıkarak, “Avrupalıların çok daha büyük katkısı var. Rus gazı ve petrolünü sadece Slovaklar ve biz değil, Hindistan ve Kazakistan üzerinden satın alan herkes alıyor” şeklinde yanıt verdiğini aktarıyor.
Litvanya Dışişleri Bakanı Landsbergis, bu diyaloğun gerçekleştiğini doğrulayarak, “Görünüşe göre Putin’in tüm resmi Avrupa ve NATO toplantılarında bir köstebeği var ve hala var. Bu uygulamayı sürdürmek istiyorsak, Macaristan’ın tüm bu toplantılara katılmasını yasaklamak uygun olur” yorumunu yaptı.
Bu ifşaatlar, AB’nin en hassas güvenlik tartışmalarının dahi güvenli ortamda yapılamadığını gösterdi. İstihbarat uzmanları, diplomatik iletişimin korunması için yeni şifreleme ve güvenlik protokolleri geliştirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Enerji Yaptırımlarının Zayıflatılması İçin Koordinasyon
Kayıtlar, Macaristan’ın Rusya’nın “gölge filosu”na yönelik yaptırımları engellemek için aktif çaba gösterdiğini de ortaya koyuyor. Szijjártó’nun Rusya Enerji Bakan Yardımcısı Pavel Sorokin ile 30 Haziran 2025’teki görüşmesinde, Dubai merkezli 2Rivers şirketine yönelik yaptırımları engellemeye çalıştığı görülüyor.
Macaristan bakanı, AB’nin kendisine 2Rivers ile ilgili belgeleri göstermediğinden şikayet ediyor: “Çünkü açık Macar çıkarları görmediklerini, bu nedenle Macaristan’ın yasal olarak listeden çıkarılmalarını talep edemeyeceğini söylüyorlar.” 2Rivers şirketi, yaptırımları aşmak için kullanılan Rus petrol ticaret ağının önemli bir parçası olarak biliniyor.
Szijjártó ayrıca 18. yaptırım paketinin kabulünü geciktirmek için Slovakya ile birlikte hareket ettiğini itiraf ediyor. “Listeden 72 kuruluşu çıkardım, 128 tane vardı. Devam etmeye çalışıyorum ama bunun Macaristan’ın çıkarına olduğunu söylemeliyim” diyerek eylemlerinin arkasındaki gerekçeyi açıklıyor.
Bu koordinasyon, Rusya’nın enerji sektörünü hedef alan yaptırımların etkinliğini ciddi şekilde baltalama potansiyeli taşıyor. AB yetkilileri, yaptırım mekanizmalarında ortak karar alma süreçlerini güçlendirmek için reform ihtiyacı olduğunu kabul ediyor.
Sistemik Sonuçlar ve Avrupa Güvenliğine Etkileri
Ortaya çıkan kayıtlar, Avrupa güvenlik mimarisinde derin bir güven bunalımına yol açtı. Landsbergis’in Kim Philby benzetmesi dikkat çekici: “Her neslin bir Kim Philby’si var.” Philby gibi Szijjártó da Rusya’nın yabancılara verilebilecek en yüksek nişanı olan Dostluk Nişanı’nı aldı.
Bu gelişmeler, AB’nin ortak dış politika oluşturma kapasitesini zayıflatıyor ve üye devletler arasında güven erozyonuna neden oluyor. Özellikle Doğu Avrupa ülkeleri, Macaristan’ın AB ve NATO toplantılarından geçici olarak uzaklaştırılması çağrılarında bulunuyor.
18. yaptırım paketi nihayet 18 Temmuz 2025’te kabul edildi ve 2Rivers projesi de dahil edildi, ancak Szijjártó’nun çabaları nedeniyle paketin etkisinin azaldığı düşünülüyor. Uzmanlar, bu tür müdahalelerin uzun vadede yaptırımların caydırıcılığını zayıflattığını belirtiyor.
Avrupa Birliği, diplomatik iletişimin güvenliğini sağlamak ve yaptırım kararlarının bütünlüğünü korumak için yeni önlemler geliştirmek zorunda. Bu süreç, AB’nin jeopolitik bir aktör olarak etkinliğini test edecek kritik bir döneme işaret ediyor. Macaristan’ın konumu ve AB içindeki rolü ise derinleşen bir sorgulamanın konusu olmaya devam ediyor.
