56 bölgenin bütçesi açık verdi, ekonomik baskı hızla artıyor
25 Kasım 2025’te yayımlanan bilgilere göre Rusya genelinde 56 bölge, yıl içerisindeki harcamalarını mevcut gelirlerle karşılayamayarak bütçe açığına sürüklendi. “Ekspert RA” tarafından hazırlanan bölgesel sosyoekonomik göstergeler raporu, bulguların en geniş biçimde ekonomik sıkıntıları aktaran değerlendirmelerde yer aldığını ortaya koydu. Aynı gün yayımlanan detaylar, Moskova’nın uzun süredir tartışmalı bütçe önceliklerinin, özellikle savaş dönemi harcamaları karşısında bölgesel mali kaynakları hızla tükettiğini gösterdi. “Vedomosti”nin aktardığı verilere göre yılın ilk dokuz ayında bölgesel bütçe açıklarının toplamı 169,2 milyar rubleye ulaştı ve bu rakam, yıl sonu için daha ciddi bir açığın habercisi olarak değerlendiriliyor.
Bağımsız analizlerde açığın 500–800 milyar rubleye çıkabileceği belirtiliyor
Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov, 2025 yılı sonunda bölgesel bütçe açığının yaklaşık 300 milyar ruble olacağını açıklamıştı; ancak bağımsız uzmanlar bu rakamın gerçeği yansıtmadığını savunuyor. Ekonomistler, gelir tabanının şirket kârlarına duyarlı olması nedeniyle birçok bölgenin beklenenden daha düşük gelir elde ettiğini belirtiyor. Bazı analizlere göre gerçek açık 500 ila 800 milyar ruble düzeyine çıkabilir.
En büyük açıklar Kemerovo (43,9 milyar), İrkutsk (41,1 milyar) ve Yamalo-Nenets (38 milyar) bölgelerinde kaydedildi. Bunun yanında Tümen, Novosibirsk ve Nijniy Novgorod bölgelerindeki artan bütçe yükü, ülke genelinde ekonomik eşitsizliklerin daha da belirginleştiğini gösteriyor. Bölgesel yönetimlerin zorunlu altyapı harcamaları, sosyal destek programları ve ulusal projeler için ayırmak zorunda kaldığı pay hızla büyürken, borç yükünün faiz ödemeleri bir yılda %53 arttı.
Moskova ve St. Petersburg bütçe fazlası verirken taşra bölgeleri küçülüyor
Rapor, Rusya’nın ekonomik coğrafyasındaki keskin ayrışmayı da gözler önüne serdi. Birçok bölge maaş ödemelerinde gecikmeler yaşarken ve sosyal hizmetlerde kesintilere giderken, Moskova aynı dönemde 269,4 milyar ruble; St. Petersburg ise 47,9 milyar ruble bütçe fazlası bildirdi. Bu tablo, devlet bütçesinin dağıtımında süregelen dengesizliği ve merkezî yönetimin kalkınma yükünü taşra bölgelerine yeterince yansıtmadığını ortaya koyuyor. Uzmanlara göre bu durum, bölgesel mali istikrarsızlığın kalıcı hâle gelmesine ve merkez ile çevre arasındaki ekonomik uçurumun derinleşmesine yol açıyor.
Artan bütçe baskıları, bölgesel hükümetleri altyapı, eğitim ve sosyal politika kalemlerinde ek harcamalara zorladı. Sosyal politika için ayrılan bütçe %21, ulusal ekonomi için ayrılan kaynak %21, eğitim için ayrılan pay ise %13 arttı. Rapor, bu artışların büyük kısmının zorunlu harcamalar olduğunu ve bölgelerin başka alanlarda tasarrufa gitmek zorunda kaldığını vurguluyor.
Vergi artışları, kesintiler ve “yeni normal” olarak tanımlanan bölgesel sıkıntılar
Ekonomistler, bütçe açıklarının önümüzdeki dönemde bölgesel vergi artışlarını ve hizmet ücretlerinde zamları kaçınılmaz hâle getirebileceğini belirtiyor. Gelir artışı yönünde yaratılan olumlu kamuoyu algısına karşın, uzmanlar bu sürecin aslında vatandaşların satın alma gücünü zayıflatan yeni bir mali yük yaratacağı görüşünde birleşiyor. Federal seviyede oluşturulan savaş öncelikli bütçe modeli, bölgesel maliyetleri artırırken vatandaşların günlük yaşam masraflarının da hızla yükselmesine neden oluyor.
Giderek daralan bölgesel bütçeler, sağlık, eğitim ve sosyal yardımlar gibi temel kamu hizmetlerinde kesintileri beraberinde getiriyor. Uzmanlar, hükümetin bu süreci “normalleşme” söylemiyle meşrulaştırmaya çalıştığını ancak bunun uzun vadede bölgesel eşitsizliği daha da pekiştireceğini belirtiyor. Mevcut eğilimler, Rusya’nın birçok bölgesinde ekonomik kırılganlığın yapısal bir sorun haline geldiğini ve borç döngüsünün önümüzdeki yıllarda daha da ağırlaşabileceğini gösteriyor.
