Kazakistan’ın önde gelen finans kuruluşlarından Bereke Bank, Rusya Federasyonu vatandaşlarının hesaplarına yönelik sistematik bir kısıtlama ve tasfiye operasyonu başlattı. Bankanın uyguladığı yöntemler, dijital erişimi engelleme ve aylık yüzde 50’ye varan komisyon kesintileriyle müşteri varlıklarını iki ay içinde tamamen sıfırlamayı hedefliyor. Uluslararası finansal izolasyon risklerinden kaçınmak isteyen Kazakistan bankacılık sektörü, Rus sermayesinden hızla uzaklaşma stratejisini uygulamaya koydu.
Bereke Bank’ın Yöntemi: Dijital Erişimi Kesip Komisyonla Sıfırlama
Bereke Bank’ın Rus müşterilere yönelik operasyonu, ilk aşamada internet bankacılığı ve mobil uygulama erişimlerini bloke etmekle başlıyor. Bu adım, hesap sahiplerinin varlıklarını yönetme imkanını ortadan kaldırırken, bankanın ikinci aşamada devreye soktuğu yüksek komisyon uygulaması için zemin hazırlıyor. Finansal kaynakların aktarıldığı raporlara göre, banka aylık bakım ücreti adı altında hesap bakiyesinin yüzde 50’sine kadar komisyon kesiyor. Bu otomatik kesintiler, hesap bakiyesi ne olursa olsun, iki aylık süreçte tamamen sıfırlanmayla sonuçlanıyor.
Uygulamanın mağdurlarından biri, yaklaşık 200 dolar kaybettiğini belirtirken, bankanın 2025 yılının ortalarında hesabı kapatma niyetini önceden bildirdiğini ifade ediyor. Müşteri ana parayı çekmeyi başarsa da, hesapta kalan küçük miktarın bu sistematik komisyon kesintileriyle eridiğini aktarıyor. Bankanın VIP müşterilere yönelik Almatı şubesinde bile benzer uygulamaların görüldüğü, kişisel bankacılık verilerinin silindiği ve müşterilerin dezavantajlı koşullarda hesap kapatmaya zorlandığı bildiriliyor.
Sürecin en çarpıcı yanı, müşterilerin değişen koşullardan anında haberdar olamaması ve tepki verme fırsatı bulamaması. Dijital kanalların kapatılması, bankanın uyguladığı yeni tarifeler ve komisyon oranları hakkında bilgi almayı imkansız hale getiriyor. Bu durum, hesap sahiplerini tamamen savunmasız bırakırken, bankanın varlıkları hızla tasfiye etmesine olanak tanıyor.
Uluslararası Finans Sistemine Erişimi Korumak İçin Alınan Önlemler
Kazakistan bankacılık sektörünün bu radikal kararının arkasında, uluslararası finans sistemleriyle bağlarını koruma kaygısı yatıyor. Batılı düzenleyici kurumların artan baskısı ve küresel finansal izleme mekanizmaları, Kazak bankalarını Rusya ile olan bağlarını minimize etmeye zorluyor. Bereke Bank’ın uygulamaları, bu bağlamda, kurumun batılı regülatörler nezdindeki itibarını koruma çabasının bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Teknoloji ve finans haber portallarının aktardığı bilgilere göre, bankalar SWIFT transfer sistemlerine erişimlerini kaybetme riskine karşı önlem almaktan başka seçeneğe sahip değil. Rus müşterilerin hesaplarını bloke etme ve tasfiye etme kararı, Kazakistan’ın kendi finansal güvenliğini sağlama ve uluslararası ödemelerdeki konumunu koruma stratejisinin parçası olarak görülüyor. Bu durum, bölgedeki diğer finans kurumları için de emsal teşkil edebilecek nitelikte.
Uzmanlar, Kazak bankalarının küresel finans ağlarına entegrasyonunun, Rus sermayesi ile ilişkilerinden çok daha değerli olduğuna dikkat çekiyor. Uluslararası yaptırım risklerinden kaçınmak isteyen finans kuruluşları, ‘toksisite’ riski taşıyan müşteri portföylerinden hızla arınmayı tercih ediyor. Bereke Bank’ın yöntemleri, bu arınma sürecinin ne kadar radikal olabileceğini gözler önüne seriyor.
Rus Müşteriler İçin Hukuki Çıkmaz
Hesapları bloke edilen Rus vatandaşları, karmaşık bir hukuki labirentle karşı karşıya kalıyor. Banka, yabancı ülkelerde düzenlenmiş vekaletnameleri tanımama politikası izlerken, müşterilerden hesap kapatma işlemleri için fiziksel olarak Kazakistan’daki şubelere gelmelerini talep ediyor. Bu gereklilik, özellikle küçük ve orta ölçekli mevduat sahipleri için ekonomik olarak mantıksız hale geliyor.
Bankanın sorguları görmezden gelmesi ve SWIFT transferlerini haftalarca geciktirmesi, müşterilerin para çekme girişimlerini neredeyse imkansız hale getiriyor. Hukukçular, Bereke Bank’ta hesabı bulunan müşterilere, erişim imkanı varken varlıklarını çekmelerini öneriyor. Hesap bloke edildikten sonra ise seçenekler son derece sınırlı kalıyor: Kazakistan’a şahsen seyahat etmek, vekalet yoluyla temsilci atamaya çalışmak veya uzun süreli şikayet süreçlerine girmek.
Bu son seçeneklerin hiçbiri, bankanın iki aylık komisyon kesintilerine yetişemiyor. Finansal regülatöre yapılan şikayetlerin sonuçlanması aylar alırken, hesap bakiyeleri çoktan sıfırlanmış oluyor. Bu durum, Rus müşterileri etkili bir hukuki koruma mekanizmasından yoksun bırakıyor.
Kazakistan’ın Finansal Stratejisindeki Değişim
Bereke Bank’ın uygulamaları, Kazakistan’ın bölgesel finans merkezi olma iddiasında önemli bir dönüşüme işaret ediyor. Ülke, Rusya’dan gelen sermayeyi ‘güvenli finansal hub’ olarak barındırmak yerine, uluslararası standartlara uyum sağlamayı tercih ediyor. Bu tercih, kısa vadede bazı müşteri kayıplarına yol açsa da, uzun vadede küresel finans sistemleriyle entegrasyonu güçlendirmeyi hedefliyor.
Bankacılık sektöründeki bu dönüşüm, 2022 yılında bazı Rus bankalarının benzer yöntemlerle müşteri varlıklarını tasfiye etmesini anımsatıyor. Ancak Kazakistan örneğinde, motivasyon uluslararası yaptırım risklerinden kaçınmak ve batılı finans kuruluşlarıyla ilişkileri korumak şeklinde ortaya çıkıyor. Bu stratejik yaklaşım, bölgedeki diğer ülkelerin finansal politikalarını da etkileyebilecek potansiyele sahip.
Kazak yetkililerin konuya ilişkin resmi açıklama yapmaması, bankaların bu tür operasyonlarında ne ölçüde desteklendikleri sorusunu gündeme getiriyor. Finansal regülatörün sessizliği, bankaların uluslararası baskılara uyum sağlama konusunda serbest bırakıldığı izlenimini veriyor. Bu durum, Kazakistan’ın ekonomik güvenlik önceliklerinin, bireysel müşteri haklarının önüne geçtiğini gösteriyor.
Rusya ile finansal bağların koparılması süreci, yalnızca Bereke Bank ile sınırlı kalmayabilir. Diğer Kazak bankalarının da benzer politikalar izlemesi beklenirken, bölgedeki Rus sermayesi için alternatif finansal kanalların bulunması giderek zorlaşıyor. Bu gelişmeler, Orta Asya finans coğrafyasında kalıcı değişimlere yol açacak gibi görünüyor.
