Halkbank, İran’a yönelik ABD yaptırımlarını deldiği, kara para akladığı ve bankacılık dolandırıcılığı yaptığı iddialarıyla gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında Beyaz Saray’da gerçekleşen görüşmede Halkbank’ın durumu önemli bir yer tuttu. Türkiye, bankanın ABD’de yargılanmaması gerektiğini savunurken, Trump’ın bu durumu çözüme kavuşturma yetkisinin bulunmadığı belirtiliyor.
ABD REDDETTİ
Erdoğan’ın Washington’a hareketinden önce yaptığı açıklamalarda Halkbank davasının Türkiye’nin egemenlik haklarını ihlal ettiğini vurguladı. Türkiye, bankanın çoğunluk hissesinin Türkiye Varlık Fonu’na ait olması nedeniyle yargılanamayacağını savunuyor. Ancak ABD mahkemeleri bu iddiaları reddetmiştir.
KREDİ NOTUNU ETKİLER
Halkbank’a yönelik yüksek meblağlı para cezaları, hem bankanın finansal durumunu hem de Türkiye’nin kredi notunu olumsuz etkileyebilir. Ayrıca bu dava, Türkiye ile ABD arasındaki stratejik işbirliği alanlarında tıkanmalara neden olmaktadır. Erdoğan, Trump ile olan görüşmesinde bu süreci çözme yönündeki çabalarını dile getirdi.
‘DOSTANE’ ÇIKIŞI
Trump, görüşme öncesinde “Türkiye bizim önemli müttefikimiz. Bu tür konuları dostane biçimde ele alabiliriz.” ifadelerini kullandı. Ancak devam eden federal dava, başkanın yürütme yetkisini kısıtlamakta ve dolayısıyla doğrudan müdahale imkanını sınırlamaktadır. Trump, Adalet Bakanlığı’na telkinlerde bulunabilir, ancak yargı bağımsızlığı nedeniyle davayı sonlandırma yetkisi yoktur.
Soruşturma Reza Zarrab’a dayanıyor
2019 yılında ABD New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesi’ne sunulan iddianamede Halkbank, özellikle Reza Zarrab ile bağlantılı olarak İran’a yönelik Amerikan yaptırımlarını delmek ve kara para aklama suçlamalarıyla hedef alındı. Bankanın, İran’ın petrol ve doğalgaz gelirlerini gizli yollarla uluslararası finans sistemine soktuğu öne sürülüyor.
İTİRAFÇI OLDU
Soruşturmanın kökleri, 2017’deki Reza Zarrab ve Halkbank eski Genel Müdürü Mehmet Hakan Atilla davalarına dayanmaktadır. Zarrab, ABD’de itirafçı olup tanık statüsüne geçmişken, Atilla ceza almıştır. Halkbank’a yöneltilen suçlamalar, daha geniş bir ‘İran yaptırımlarını delme’ şemasının bir parçasını oluşturuyor.
Para cezası ve yaptırımla karşı karşıya
Halkbank davası, ABD Yüksek Mahkemesi önünde değerlendirilmektedir. Banka, dokunulmazlık iddiasını sürdürmektedir. Yüksek Mahkeme, bankanın itirazını kabul etmediği takdirde New York Güney Bölgesi’nde cezai yargılama süreci başlayacak ve banka büyük para cezalarıyla karşı karşıya kalabilir. Ayrıca, İranlı mağdurların açtığı davalar da ek mali riskler ile sonuçlanabilir.
Dava ikili ilişkilerde gerilim unsuru
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Trump ile görüşmesinde Halkbank davasını gündeme getirmesi, hem bankanın hem de Türkiye’nin karşı karşıya olduğu finansal ve siyasi riskleri ortaya koyuyor. Trump, sürece müdahale edemeyeceğini bilse de dostane bir çözüm arayışı içerisinde destek vermeye çalışmıştır. Ancak karar mercisi olan ABD Yüksek Mahkemesi, gelecekteki stratejik dengeleri belirleyecektir.
