ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırıların altıncı haftasında, iki haftalık geçici ateşkesle birlikte küresel enerji piyasalarda önemli bir hareketlilik gözlemleniyor. İlgili gelişmelerle birlikte petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarında düşüş yaşanırken, fiyatlar hâlâ saldırı öncesindeki seviyelerin üzerinde seyrediyor.
Ateşkesin ilan edilmesinin ardından, jeopolitik belirsizliklerin sürmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerinin beklenen seviyenin altında kalması, enerji piyasalarındaki dalgalanmayı hızlandırıyor. Özellikle İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının devam etmesi ve İran’ın ateşkesi ihlal eden açıklamaları, piyasalar üzerinde olumsuz etki yaratıyor.
28 Şubat’ta başlayan saldırıların ardından, ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan’da ateşkesi kabul ettiklerini bildirdi. Trump, Hürmüz Boğazı’nın açılması şartıyla iki haftalık ateşkesi kabul ettiklerini ve İran’dan aldıkları 10 maddelik teklifin müzakere için uygun bir temel oluşturduğunu ifade etti.
İran yönetimi ise, kendilerine yönelik saldırılar durdurulursa kendi saldırılarını da durduracaklarını belirtti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin iki hafta boyunca mümkün olacağı bildirirken, Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatibzade, ABD’nin savaşla ateşkes arasında bir seçim yapması gerektiğini vurguladı. Hürmüz Boğazı’nın güvenliği, dünya petrol ticareti açısından kritik öneme sahip.
ATEŞKES ENERJİ FİYATLARINI DÜŞÜRDÜ
ABD ve İran arasında sağlanan geçici ateşkesin duyurulmasıyla birlikte enerji fiyatlarında gözle görülür bir azalma yaşandı. Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması şartıyla ateşkesi kabul etmesi, Brent petrolün varil fiyatını 8 Nisan’da 100 doların altına çekti.
Brent petrolün varil fiyatı, 27 Şubat’ta 72,48 dolardan kapanmışken, 10 Nisan’da 95,2 dolara geriledi. WTI ham petrolü ise 96,57 dolardan işlem gördü. Bu durum, petrol fiyatlarının saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 31,3 oranında arttığını gösteriyor.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıkların küresel enerji tedarikine etkisini göz önünde bulundurarak, ortalama petrol fiyatı tahminini 96 dolara revize etti.
Ateşkes Sonrası Gaz Fiyatlarında Keskin Düşüş
Petrol ve LNG terminallerindeki hasar ile boğazdaki kesintilerin, küresel enerji tedarikinde büyük aksamalara neden olduğu bildiriliyor. Katar’ın Ras Laffan tesislerindeki üretim güvenlik riskleri nedeniyle durduruldu ve bu durum küresel LNG arzının beşte birini etkileme riski taşıyor.
Mayıs vadeli TTF kontratı, saldırıların ardından piyasalara açıldığında yüzde 37,2 artışla 43,23 avroya kadar yükseldi. Ancak, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan olumlu gelişmelerle birlikte, 8 Nisan’da Avrupa gaz fiyatları yüzde 17,5 düşerek 43,9 avroya geriledi.
10 Nisan’da gaz fiyatları, bir önceki güne göre yüzde 5,5 azalış göstererek 43,63 dolardan işlem görürken, saldırı öncesi seviyelere göre de yüzde 38,4 artış yaşadı.
Kömür Fiyatlarında Düşüş Sınırlı Kaldı
Kömür piyasasında da benzer şekilde fiyatlar yükselişe geçti, ancak geçici ateşkes kararıyla birlikte sınırlı bir düşüş kaydedildi. Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı, saldırılardan önce ton başına 118,5 dolarken, 2 Mart’ta yüzde 8,6 artışla 128,7 dolara yükseldi.
Ancak, 10 Nisan itibarıyla ton başına kömür fiyatları, saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 13,8 artışla 134,9 dolardan işlem gördü. Bu süreçte elektrik üretiminde doğal gazın yerini kömür almakta.
