Türkiye’de Ocak ayı itibarıyla zorunlu sigorta kapsamında 23,3 milyon çalışan bulunuyor. Çalışma hayatındaki bu bireyler emeklilik yaşı açısından üç ana gruba ayrılmakta. 2023 yılında devreye giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi, aynı yaş grubundaki bireyler arasında dahi emeklilik kriterlerinde önemli farklılıklar yarattı.
EYT KAPSAMINDA YAŞ KOŞULU KALDIRILDI
EYT kapsamında yer alan yaklaşık 2,5 milyon sigortalı için yaş şartı tamamen kaldırıldı. Bu kişilerin emeklilik koşulları artık yalnızca prim gün sayısı ve sigortalılık süresine dayanmakta. Prim gününü tamamlayanlar hemen emekli olabilecekken, fiili emeklilik yaşı kadınlarda 38, erkeklerde ise 43’tür. Ancak prim eksiği bulunanlar bu yaşı aşmak zorunda kalabiliyor.
1999-2008 ARASI İŞE GİRENLERDE KADEMELİ EMEKLİLİK
8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan 4-5 milyon kişi emeklilikte yaş şartlarına tabi olmaya devam ediyor. Bu grup SSK’lılar (4/a) için sigortalılık süresi şartı aranmamakta, fakat normal emeklilik için 7000 prim günü tamamlanmalıdır. Koşulları yerine getirenler, kadınlar 58 ve erkekler 60 yaşında emekli olabilir.
YENİ ÇALIŞANLAR İÇİN EMEKLİLİK YAŞI 65 OLACAK
Çalışma hayatında 30 Nisan 2008 sonrasında işe başlayan 17 milyon kişi için emeklilik yaşı prim gününün tamamlandığı tarihe bağlı olarak kademeli olarak artmaktadır. SSK’lılar için 7200, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı mensupları için ise 9000 gün prim şartı bulunmakta. 2035 yılına kadar prim gününü tamamlayanlar, kadınlar 58, erkekler 60 yaşında emekli olabilecek. Ancak bu tarihten sonra her iki yılda bir yaş sınırı bir yıl artacak. 2020’den itibaren memurlar ve esnaflar ile 2024’ten itibaren işe başlayan işçiler, 65 yaşından önce emekli olamayacak; ayrıca 4/a statüsündeki kadınlar için bu kural 2028’den itibaren geçerli olacak.
POTANSİYEL OLARAK 65 YAŞI BEKLEYEN MİLYONLARCA KİŞİ
Mevcut durum dikkate alındığında, çalışma hayatındaki yaklaşık 3 milyon kişinin 65 yaşından önce emekli olması mümkün gözükmüyor. Ayrıca, işe giriş tarihi eski olsa bile prim ödemelerini 2044 yılına kadar tamamlayamayacak olan milyonlarca sigortalı da, sistem gereği 65 yaş sınırına dahil olmak durumunda. Türkiye’de emeklilik sistemi, çalışma hayatında emeklilik yaşı açısından üç farklı grup içeren karmaşık bir yapı haline gelmiştir.
