Geri Dönüşümle Ekonomik Kazançlar Artacak
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Sıfır Atık Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Börte Köse Mutlu, geri dönüşümün kaynakların verimli kullanımı açısından kritik bir öneme sahip olduğunu vurguladı. Her gün tonlarca atığın toplandığını belirten Mutlu, bu atıkların düzenli depolanmadığında doğaya karışarak insan sağlığına ve çevreye zarar verdiğini ifade etti.
Elektronik cihazlarda bulunan değerli metallerin geri dönüşümle ekonomiye kazandırılabileceğini belirten Mutlu, “Bir telefondan 25-35 miligram altın çıkarılıyor. 1 milyon telefon toplandığında ortalama 35 kilogram altın elde ediliyor. Ancak halen atık üretiminde ekonomiye kazandırılamayan büyük bir yüzdeden bahsediyoruz. Tam bir döngü sistemine ulaşabilmiş değiliz; burada öncelikle toplama ve ayrıştırma oranını artırmamız gerekiyor” dedi.
Geri Dönüşüm Süreci Karmaşık
Mutlu, geri dönüşüm sürecinin karmaşık bir yapı içerdiğini belirtti: “Elektronik atıkları toplamak ve sınıflandırmak en önemli adımlardan biri. Toplanan elektronik atıklar lisanslı kuruluşlarda işleniyor. Bu atıkların geri kazanımına katkıda bulunmak için insanlar bu cihazları teslim istasyonlarına verebilir. Bu sayede hem ülke ekonomisine katkıda sağlanmış olur hem de çevre korunur.”
Ekonomik Kaybın Boyutu
Mutlu, eski elektronik ürünlerin geri dönüşüme kazandırılmaması nedeniyle Türkiye’nin yıllık yaklaşık 1 milyar avro ekonomik kayıp yaşadığını ifade etti. “Bu kaybı bir sektör olarak ele aldığımızda, yaklaşık 1 milyon turistin ülkeye katkısı kadar bir meblağdan söz ediyoruz” dedi. Dünya genelinde elektronik atığın sadece yüzde 20’sinin dönüştürüldüğünü hatırlatarak, halkı bilinçlendirme ve atıkların toplama sistemini geliştirme çabalarına vurgu yaptı.
İkinci Ham Madde Potansiyeli
Okan Üniversitesi Enerji Mühendisi Dr. Öğr. Üyesi Sevil Alp, Türkiye’de 1 milyon ton elektronik atık bulunduğunu ve bunların büyük kısmının kayda alınmadığını belirtti. “Bu atıklar düzensiz toplandığında, yıllık 1 milyar avroluk ekonomik kayba neden oluyor,” dedi. Alp, bu atıkların sanayide geri dönüşerek ikinci bir kaynak haline geldiğini, ancak bu potansiyelin değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Yer Üstü Madenciliği Yaklaşımı
Akademi Çevre Entegre Atık Yönetimi Endüstri AŞ Tesis Müdürü Zekican Gündüz, elektronik atıklardan değerli metaller elde etme sürecini detaylandırarak, “Atıklar geldikten sonra sınıflarına göre ayrıştırılıyor ve işlem sonrası yaklaşık 300 kilogram metal elde ediliyor. Bu süreç Türkiye’de mevcut altyapıyla yapılabiliyor,” dedi.
“Yapılan en büyük hata, hurda cihazların evlerde tutulmasıdır,” diyen Gündüz, Türkiye’de yaklaşık 1 milyon ton elektronik atık bulunduğunu öngörerek, geçen yıl toplanan miktarın yalnızca 56 bin ton olduğunu ifade etti. Gündüz, bu kıymetli metallerin ekonomiye kazandırılması gerektiğini ve yer üstü madenciliği yaklaşımıyla bu sürecin sağlandığını açıkladı.
