Kakao fiyatları, 2024 yılında kayıt edilen tarihi yükselişin ardından bu yıl rekor düşüş göstermeye hazırlanıyor. Kakao vadeli işlemleri, üreticilerin maliyetlerini artırarak çikolata fiyatlarına yansıyacak şekilde neredeyse üç katına çıkmış durumda. Ancak, bu maliyetin tüketiciye kısa vadede yansıması beklenmiyor.
Şirketler, yüksek maliyetle aldıkları kakao stoklarını kullanmaya devam ettikçe, mevcut düşüşün çikolata fiyatlarını anında etkilemesi olası görünmüyor. Almanya’nın tanınmış şekerleme üreticisi Lambertz, yüksek fiyat döneminde yaptığı alımlarla neredeyse 2026 ortasına kadar yetecek stok bulunduruyor.
Uzmanlar, daha uygun kakao fiyatlarının market raflarına en erken 2026’nın ikinci yarısında yansıyabileceğini, bunun bile kesin bir tarih olmadığını belirtiyor.
65 YILIN EN KESKİN DÜŞÜŞÜ BEKLENİYOR
Kakao fiyatları, 2024’te Fildişi Sahili ve Gana’da mahsullere etkileyen hastalıklar ve aşırı hava koşulları nedeniyle ton başına yaklaşık 13 bin dolara kadar yükselmişti. Ancak, hasat beklentilerinin iyileşmesi, talebin düşmesi ve kalıcı bir arz sıkıntısına dair endişelerin azalmasıyla fiyatlar önemli bir gerileme yaşadı. Bu yıl kakao fiyatları, 1960’tan beri kaydedilen en sert yıllık düşüşle yaklaşık yüzde 50 oranında geriliyor.
FİYAT ŞOKLARI SEKTÖRÜ DERİNDEN ETKİLEDİ
Fiyatlardaki düşüşe rağmen, çikolata sektörü 2024’teki yükselişten ciddi zarar gördü. Kakao fiyatlarındaki artış, Avrupa ve ABD’de hem büyük gıda şirketlerini hem de butik çikolatacıları zor durumda bıraktı. Sektördeki birçok üretici, maliyetlerle başa çıkabilmek için kakao oranını düşürmek veya ürünlerdeki porsiyonları küçültmek gibi stratejilere yöneldi.
GRAMAJLAR DÜŞÜRÜLDÜ, FİYATLAR ARTIRILDI
Almanya’da Milka çikolatalarının gramajı yüzde 10 azalırken, fiyatları ise yaklaşık yüzde 25 oranında artırıldı. İngiltere’de ise Nestlé’nin Toffee Crisp ve McVitie’s Penguins gibi ürünler, kakao yağı yerine daha ucuz bitkisel yağlar kullanıldığı için artık “çikolata” olarak adlandırılamıyor. Bu tür değişikliklerin geri alınması zor olduğundan, uygulamaların uzun süre devam etmesi bekleniyor.
Dünyanın önde gelen çikolata üreticileri, piyasadaki dalgalanmalara dikkat çekerek fiyatlara dair net açıklamalar yapmaktan kaçınıyor. Kasım ayında New York’ta kakao fiyatları ton başına 5 bin doların altına düştü, ancak son dönemde 6 bin dolar seviyesinde dalgalanmaya devam ediyor. Batı Afrika’daki arz koşulları da kırılganlığını sürdürüyor. Bölgedeki küçük çiftçilerin, gübre, hastalıklara dayanıklı fideler ve iklim değişikliğiyle mücadelede gerekli ekipmanlara erişimleri kısıtlı kalıyor.
