Belce Örü Erçin
Emeklilik sistemi, giderek bir kabusa dönüşüyor ve bu durum vatandaşların emeklilik yatırımlarını da olumsuz etkiliyor. Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile Bireysel Emeklilik Sistemi’ndeki (BES) devlet katkısı oranı %30’dan %20’ye düşürüldü. Kararın yürürlük tarihi 1 Ocak 2026 olarak belirlendi. BES’teki devlet katkısının bütçedeki payı %0.69 seviyesindeyken, enflasyondaki hızlı artışla birlikte 2022’de %25’ten %30’a çıkarılmıştı.
NİSANDA BEKLENİYOR
Toplam büyüklüğü 2.1 trilyon liraya ulaşan ve yaklaşık 18 milyon kişinin tasarruf yaptığı BES’teki katkı payının düşürülmesi, vatandaşlar arasında büyük bir tepkiye yol açtı. Uzmanlar, bu adımın BES’in Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’ne (TES) dönüşümünün hedeflendiğini belirtmektedir. 2017’de başlayan BES, kamu politikalarına güvenin azalması ve sistemin karmaşıklığı nedeniyle yavaş bir şekilde yayılma gösterdi. SGK Uzmanı Emin Yılmaz, “BES’in TES’e dönüşmesi için kapsamlı bir mevzuat değişikliği gerçekleştiriliyor. TES’in Nisan ayında hayata geçeceği konuşuluyor ancak işverenin prim kesintisine karşı çıkması nedeniyle uygulama bir yıl daha ertelenebilir” dedi.
Disk Emekli-Sen Başkanı Cengiz Yavuz ise maaştan zorunlu kesintilere neden olabilecek TES’in, düşük gelirle geçim mücadelesi veren emekçiyi daha da zorlayacağını ifade etti. Yavuz, “İktidar, yıllardır kıdem tazminatının düşük oranda belirlenmesi veya kaldırılması için çalışıyor. Atılan adımlar, kıdemin kaldırılacağını gösteriyor. Kıdem tazminatı kırmızı çizgimizdir ve sendikalar bu duruma karşı refleks geliştirmelidir” diye konuştu.
BES’te devlet katkısının azalması, vatandaşların ‘Her şey bir gecede değişiyor, güvenimizi kaybediyoruz’ tepkisini vermesine ve kıdem tazminatına dair endişelerin artmasına neden oldu.
Yüzde 58’i Hazine’ye geri dönüyor
BES yatırımcılarının çok azı, aylık katkı payını asgari ücret ve üzerinde yatırarak yıllık maksimum devlet katkısını almaya hak kazanabiliyor. Düşük gelirli vatandaşlar, geçimlerini sağlamak amacıyla dahi olsa sınırlı bir miktar BES yatırımı yapabiliyor ve bu nedenle devlet katkısının tamamını alamıyorlar. Devletin katkılar için ayırdığı paranın %58’i Hazine’ye geri dönüyor. Ayrıca, Türkiye’de finansal okur yazarlık oranının düşük olması, BES’in yeterince değerlendirilmesine engel teşkil ediyor.
