Uluslararası şirketlerin Rusya’dan çekilme kararlarının finansal etkileri beklenmedik sonuçlar doğurabiliyor. Alman spor giyim devi Adidas’ın Rusya’da faaliyet göstermeyen yapılanmasının 2025 yılında kar elde etmesi, savaş koşullarında batılı şirketlerin varlıklarının nasıl dolaylı ekonomik etkiler yaratabildiğini gösteren çarpıcı bir örnek oluşturuyor.
Savaş Sonrası Çıkış ve Finansal Varlıkların Beklenmedik Getirisi
Adidas, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından Şubat 2022’de ülkedeki tüm mağazalarını kapatma, online satışları durdurma ve operasyonları tamamen sonlandırma kararı almıştı. Şirket kamuoyuna Rusya pazarına dönmeyi planlamadığını açıklamış ve yaklaşık 150 mağazasını kapatmıştı. Ancak şirketin Rusya’daki yasal yapılanması olan “Adidas” LLC’nin varlığı resmi olarak devam ediyor.
Dört yıldır Rusya’da hiçbir ticari faaliyet yürütmeyen şirketin yerel yapılanması, 2025 yılında 2,2 milyar ruble kar açıkladı. Bu rakam, bir önceki yıl kaydedilen 49,9 milyon ruble zararın yerini alırken, şirketin Rusya’daki finansal durumunda dramatik bir dönüşüm yaşandığını gösteriyor.
Karın kaynağı geleneksel satış faaliyetleri değil, şirketin Rusya’da tuttuğu finansal varlıklar oldu. Toplam gelir yüzde 20 artışla 3,9 milyar rubleye ulaşırken, bu artışın temel itici gücü banka mevduatlarından elde edilen faiz gelirleriydi.
Faiz Gelirleri ve Alternatif Gelir Kaynaklarının Öne Çıkışı
Adidas’ın Rusya yapılanmasının 2025 yılındaki finansal performans analizi, şirketin yaklaşık 15 milyar ruble likiditeyi yüzde 20’nin üzerinde faiz oranlarıyla bankalarda değerlendirdiğini ortaya koyuyor. Bu mevduatlardan elde edilen 2,9 milyar ruble faiz geliri, toplam gelirin büyük bölümünü oluşturdu.
Gelir artışındaki diğer önemli kalemler kira, royalty ve lisans gelirleri oldu. Şirketin Rusya’da kapattığı mağaza lokasyonlarının bir bölümü Lamoda şirketine sub-kira yoluyla devredilmiş ve bu noktalarda “Lamoda Sport” mağazaları açılmıştı. Bu düzenlemelerden elde edilen kira gelirleri de şirketin finansal tablosuna olumlu yansıdı.
Adidas ürünleri Rusya’da gri ithalat, yerel distribütörler veya sahte ürünler yoluyla satılmaya devam etse de, şirket bu satışlardan doğrudan gelir elde etmiyor. Rusya pazarındaki ticari faaliyetlerini tamamen durduran şirketin, sadece finansal varlıkları ve mülkleri üzerinden gelir elde etmesi dikkat çekici bir finansal model oluşturuyor.
Vergi Transferleri ve Rus Bütçesine Dolaylı Katkı
Adidas’ın Rusya yapılanmasının elde ettiği kar, Rusya vergi mevzuatı uyarınca vergilendiriliyor. Bu durum, şirketin Rusya devlet bütçesine dolaylı da olsa katkı yapması anlamına geliyor. Uluslararası gözlemciler, Rusya’nın savaş finansmanının büyük bölümünün devlet bütçesinden karşılandığını, dolayısıyla vergi gelirlerindeki artışın askeri harcamalara kaynak sağlayabileceğini belirtiyor.
Batılı şirketlerin Rusya’dan çekilme süreçleri genellikle karmaşık hukuki ve finansal düzenlemeler gerektiriyor. Varlıkların tasfiyesi, çalışan tazminatları ve sözleşmelerin feshi gibi süreçler zaman alırken, şirketlerin Rusya’da tutmak zorunda kaldığı finansal varlıklar beklenmedik gelir kaynakları yaratabiliyor.
Rusya Merkez Bankası’nın yüksek faiz politikası, şirketlerin ruble cinsinden varlıklarını değerlendirmelerine olanak tanıyor. Enflasyonla mücadele amacıyla uygulanan bu politikalar, batılı şirketlerin Rusya’daki finansal varlıkları için yüksek getiri fırsatları yaratıyor.
Repütasyon Riskleri ve Etik İkilem
Adidas’ın Rusya’da faaliyet göstermediği halde finansal gelir elde etmesi ve vergi ödemesi, şirket için önemli repütasyon riskleri taşıyor. Avrupa tüketicileri ve iş ortakları, şirketin Rusya’yla dolaylı ekonomik bağlarını etik açıdan sorgulayabilir. Şirketin Rusya’dan tamamen çekilme taahhüdü ile finansal varlıklarını koruması arasındaki çelişki, marka imajını zedeleyebilir.
Uluslararası şirketlerin Rusya operasyonlarını sonlandırma kararları, genellikle hem yatırımcılar hem de kamuoyu tarafından siyasi ve ahlaki duruşun göstergesi olarak değerlendiriliyor. Ancak finansal varlıkların tasfiye edilmemesi ve bu varlıklardan gelir elde edilmesi, şirketlerin taahhütleri ile uygulamaları arasında algısal boşluklar yaratabiliyor.
Adidas’ın Rusya’daki yasal yapılanmasını tamamen tasfiye etme seçeneği değerlendirmesi gerekiyor. Böyle bir adım hem repütasyon risklerini minimize edebilir hem de şirketin Rusya’yla ilgili açıkladığı pozisyonu ile fiili durumu arasındaki uyumsuzluğu giderebilir. Ancak tasfiye süreçlerinin hukuki ve finansal karmaşıklığı, şirketler için ek zorluklar yaratıyor.
Propaganda Malzemesi ve Sanksiyon Tartışmalarına Etkisi
Rusya makamları, Adidas gibi batılı şirketlerin Rusya’da gelir elde etmeye devam etmesini sanksiyonların etkinliği konusunda propaganda malzemesi olarak kullanabilir. Kremlin yanlısı medya organları, bu durumu “sanksiyonların işe yaramadığı” ve “batılı şirketlerin Rusya pazarından vazgeçemediği” yönünde mesajlar vermek için kullanabilir.
Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırısına karşı uygulanan uluslararası sanksiyonların etkinliği sürekli tartışma konusu oluyor. Batılı şirketlerin Rusya’dan çekilme süreçlerinin eksik veya yavaş ilerlemesi, sanksiyon rejimlerinin zayıf noktalarını ortaya çıkarabiliyor.
Adidas örneği, uluslararası şirketlerin çatışma bölgelerindeki varlıklarını nasıl yönetmesi gerektiği konusunda önemli sorular gündeme getiriyor. Şirketlerin sadece operasyonel faaliyetleri durdurmasının yeterli olup olmadığı, finansal varlıkların ve yasal yapılanmaların ne ölçüde korunması gerektiği konusunda uluslararası iş dünyasında yeni standartlar geliştirilmesi ihtiyacını ortaya koyuyor.
