Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), yayımladığı yıllık raporda dünya genelinde hızı azalan nüfus artışı ve yaşlanan toplumların ekonomik büyüme üzerinde giderek daha büyük bir tehdit oluşturduğunu belirtti. Rapora göre, özellikle yükselen Avrupa ekonomilerinde demografik değişiklikler yaşam standartlarını düşürmeye başladı.
YAŞLANAN NÜFUS BÜYÜMEYİ BALTALIYOR
EBRD’nin analizine göre, doğu Avrupa’da çalışma çağındaki nüfusun azalması, 2024-2050 döneminde kişi başı GSYH büyümesini her yıl ortalama 0,4 puan aşağı yönlü etkileyecek.
EBRD Başekonomisti Beata Javorcik, Reuters’a yapmış olduğu açıklamada, “Demografi şu anda bile yaşam standartlarını zayıflatıyor. Gelecekte GSYH büyümesi üzerinde çok daha güçlü bir negatif etki yaratacak” ifadesini kullandı.
Javorcik, eski komünist ülkelerin “zenginleşmeden yaşlandığını” ve bu ülkelerde ortanca yaşın 37’ye ulaştığını, kişi başına düşen gelirin ise ortalama 10 bin dolar seviyesinde kaldığını vurguladı. Bu rakam, gelişmiş ülkelere oranla oldukça düşük kalıyor.
DOĞUM ORANLARININ DÜŞÜŞÜNÜ TETİKLEYEN ETKENLER
Raporda doğurganlıktaki düşüşün ardındaki birçok sebebe değinildi:
- Değişen toplumsal normlar
- Çocuk sahibi olmanın kadınların kariyer gelirine etkisi
EKONOMİK GÜVENSİZLİKLER
EBRD ülkelerinde doğumu teşvik eden uygulamalar bulunmasına rağmen, Javorcik, bu politikaların hiçbirinde kalıcı başarı sağlanamadığını vurguladı.
GÖÇ VE YAPAY ZEKA ÇÖZÜM DEĞİL
Rapor, düşen doğum oranlarının etkisini telafi edecek ölçekte göçün birçok ülkede siyasi olarak iyi karşılanmadığına dikkat çekti. Ayrıca, toplumların iş gücünü artırmak amacıyla yapay zeka kullanımını yaygınlaştırma konusundaki kararsızlıkları da dile getirildi.
EN ETKİLİ ARAÇ DAHA UZUN ÇALIŞMA HAYATI
Javorcik, ülkelerin en güçlü stratejisinin bireylerin daha uzun süre çalışmasını sağlamak olduğu uyarısını yaptı. Bu, yeniden beceri kazandırma programları ve emeklilik sistemlerinde reform gerektirebilir.
“Seçmenlerle gerçekçi bir diyalog kurmalıyız” diyen Javorcik, gençlerin mevcut demografik eğilimlerin yarın ne anlama geldiğinin farkında olmadığını belirtti.
LİDERLER DE HIZLA YAŞLANIYOR
Raporda yaşlanan nüfusun siyasi etkilerine de vurgu yapıldı. Doğum oranlarını artırmaya yönelik politikalar veya göç kabulü genellikle siyasi açıdan popüler değil. Dünya genelinde liderlerin ortalama yaşı 60’a yükseldi ve bu rakam, ortanca yetişkin yaşının 19 yıl üzerinde bulunuyor.
GENÇ ÜLKELERDE REFORM ÇAĞRISI
EBRD’nin yeni üyesi olan genç ve hızlı büyüyen ülkeler arasında yer alan Nijerya gibi devletlere de uyarılar yapıldı. Javorcik, bu demografik fırsat penceresinin kısa süreli olduğunu ve doğum oranlarının Afrika’da hızla düştüğünü ifade ederek, ülkelerin zaman kaybetmeden istihdam yaratma ve özel sektörü büyütmeye odaklanması gerektiğini söyledi.
