Euronews’in hazırladığı rapora göre, Almanya merkezli 248 şirket Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı saldırısından üç yıl sonra hâlâ Rusya pazarında faaliyet gösteriyor. Bu şirketlerin çoğu hızlı tüketim ürünleri sektöründe yer alıyor. Hochland gibi tanınmış peynir üreticileri ve alçı üretiminde uzmanlaşmış Knauf gibi firmalar Rusya’daki faaliyetlerini sürdürüyor. Kyiv School of Economics (KSE) verilerine göre, 2022–2024 yılları arasında Alman şirketleri Rusya’ya vergi olarak her yıl yaklaşık 2 milyar dolar ödedi.
Alman şirketlerinin Rus bütçesine katkısı
KSE, B4Ukraine ve Squeezing Putin girişimlerinin ortak raporuna göre, yabancı şirketler yalnızca 2024 yılında Rusya’ya en az 20 milyar dolar (17,2 milyar avro) vergi ödedi. Bu miktarın 60 milyar dolara ulaşan toplamı, Rusya’nın 2025 yılı için belirlenen 145 milyar dolarlık (125 milyar avro) askeri bütçesinin neredeyse yarısına denk geliyor. Alman şirketleri Rus bütçesine katkı sıralamasında ikinci sırada yer alıyor; ilk sırada 2024’te 1,2 milyar dolar (1 milyar avro) vergi ödeyen Amerikan şirketleri bulunuyor. Alman şirketlerinin aynı dönemde ödediği kurumlar vergisi 594 milyon dolar (513,5 milyon avro) olarak tahmin ediliyor.
Çıkmayan şirketlerin sayısı dikkat çekiyor
Temmuz 2025 itibarıyla küresel düzeyde yalnızca 503 şirket (%12) Rusya’daki faaliyetlerini tamamen sonlandırmış durumda. Buna karşın 2287 şirket (%54,8) Rusya pazarında aktif olarak faaliyet göstermeye devam ediyor. Bild gazetesine göre, Ekim 2025 itibarıyla 1400 Alman şirketi hâlen Rusya’da iş yapıyor. Bu şirketlerden yalnızca 135’i faaliyetlerini durdurduğunu veya geçici olarak azalttığını açıkladı; 74 şirket ise piyasadan tamamen çekildi.
Vergiler savaş aracına dönüşüyor
Uzmanlara göre, Alman şirketlerinin her yıl Rusya’ya ödediği 2 milyar dolarlık vergi, Kremlin’in yaklaşık 10 bin “Şahed” tipi saldırı dronu satın almasını mümkün kılıyor. Bu dronlar, Ukrayna şehirlerine, enerji tesislerine ve sivil altyapıya yönelik saldırılarda düzenli olarak kullanılıyor. Böylece Avrupa sermayesinden gelen vergi gelirleri fiilen Ukrayna’yı hedef alan savaş araçlarına dönüşüyor.
Yasal ama etik açıdan tartışmalı
Avrupa Birliği mevzuatına göre, Alman şirketlerinin Rusya’daki faaliyetleri teknik olarak yasal kabul ediliyor, çünkü birçok sektör doğrudan yaptırım kapsamına girmiyor. Ancak ekonomik açıdan bu faaliyetler, saldırgan bir devletin bütçesini güçlendiriyor. Uzmanlar, bu yasal boşluğun giderilmesi ve yabancı şirket vergilerinin savaş finansmanına katkı sağlamasının önlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Almanya’daki tepkiler ve sorumluluk tartışması
Bazı Alman şirketleri, Rusya’daki varlıklarını “yerel çalışanlara ve tüketicilere karşı sosyal sorumluluk” gerekçesiyle savunuyor. Ancak gözlemciler bu yaklaşımı, Rusya’nın saldırgan politikaları göz önüne alındığında, etik dışı ve tutarsız buluyor. Pek çok analiste göre, firmalar 2024’ten bu yana alternatif pazarlara yönelme fırsatı buldu; buna rağmen kâr ve istikrarı, ahlaki tutumun önüne koydular.
Güvenlik riski ve kamuoyu baskısı
Rusya’nın Almanya’ya yönelik siber saldırılar, dezenformasyon kampanyaları ve hibrit tehditleri devam ederken, Alman şirketlerinin Rusya’da iş yapmayı sürdürmesi stratejik bir güvenlik riski olarak değerlendiriliyor. Ayrıca Kremlin’in Batılı şirketlerin varlıklarına “geçici yönetim” atayarak el koyması, yatırımcılar açısından da ciddi risk oluşturuyor. Uzmanlar, bu şirketlerin politika değişikliğine gitmesi için kamuoyu, medya ve hükümetlerin baskısının artması gerektiğini belirtiyor.
