Brüksel, Soğuk Savaş döneminden bu yana uygulanan Avrupa Birliği’nin üye alma sisteminde köklü değişiklikler yapmaya hazırlanıyor. Avrupa Komisyonu’nun önerdiği yeni “iki aşamalı” model, Ukrayna’nın birliğe katılımını hızlandırmayı hedefliyor.
Bu model, Gürcistan, Bosna Hersek ve Türkiye gibi ülkelerin Avrupa Birliği’ne ‘kısmen’ katılmasına da olanak tanıyabilir. Yeni sistemin ilk aşamasında, ‘ikinci derece’ üyelere, liderler zirvelerinde veya bakanlar toplantılarında oy hakkı tanınmayacak.
İkinci derece üyeler, belirli reform kriterlerini yerine getirdikçe, tek pazar ve tarım sübvansiyonlarına kademeli olarak erişim sağlayacaklar. Ayrıca, bu ülkeler için savunma programları ve AB yatırımları da açılacak. Vize serbestisi de ikinci seviye üyeler için mümkün hale gelecek.
UKRAYNA’NIN TALEBİ
Taslak plan, Rusya’nın işgalini sona erdirmeye yönelik barış görüşmelerinin önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor. ABD liderliğindeki 20 maddelik barış planında, Ukrayna’nın 2027 yılında Avrupa Birliği’ne kabul edilmesi öngörülüyor.
Komisyon yetkilileri, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski’nin, toprak tavizlerini içeren zorlu bir barış anlaşmasını yalnızca AB üyeliği gibi somut bir kazanımla halka sunabileceğini düşünüyor. Bu gelişme, 1993 tarihli katı kuralların, aday ülkelerin tüm kriterleri eksiksiz sağlaması gerekliliği şartını önemli ölçüde esnetiyor.
Hazırlanan taslak, Ukrayna’nın AB içine dahil edilmesini ancak başlangıçta sınırlı karar alma yetkisiyle öngörüyor. Bu durum, Karadağ ve Arnavutluk gibi uzun süredir aday olan ülkelerin, Ukrayna’ya tanınan ayrıcalıklar nedeniyle kendilerini dışlanmış hissetme olasılığına yol açıyor. Mevcut AB üye ülkelerinin bir kısmı, bu yeni yapının kurallarda delikler açacağını veya iki sınıflı bir üyelik oluşturacağını düşündükleri için şiddetle karşı çıkmaya devam ediyor.
