ABD Başkanı Donald Trump, İran ile uzun süredir devam eden “anlaşma yok, savaş yok” durumu üzerinde yaptığı ani adımlarla çözüm arayışında. Ancak bu stratejik değişim, bölgeyi yeni bir büyük savaşın eşiğine getirme riski taşıyor. Axios’a göre, üst düzey bir Amerikan yetkilisi, “Başkan harekete geçmek istiyor. Yerinde durmak istemiyor. Baskı kurmak istiyor. Bir anlaşma istiyor” ifadelerini kullandı.
Bugün başlayan “Özgürlük Projesi” çerçevesinde, Amerikan Donanması ticari gemilere mayınlardan kaçınma konusunda rehberlik edecek. Ancak planın etkisiz kalması, İran’ın tepkisini çekti. İran medyasına göre, Devrim Muhafızları Hürmüz Boğazı’ndaki bir ABD gemisini hedef aldı, ancak Amerika bu iddiayı yalanladı.
Perşembe gecesi Hürmüz Boğazı’nı güç kullanarak açma planını şimdilik askıya alan Trump’ın saldırgan tavrı, bölgeyi yeniden savaşa sürüklüyor. CENTCOM tarafından verilen bilgilere göre, işlemler güdümlü füze muhripleri ve insansız hava araçları ile 15 bin askeri personelle desteklenecek; ancak gemilerin Hürmüz Boğazı’na giriş yapmayacağı belirtildi.
TRUMP’IN YENİ STRATEJİSİ
Trump’a yakın çevreler, bu yeni hamleyi İran ile doğrudan bir çatışma olasılığını artıran kritik bir süreç olarak değerlendiriyor. Boğazda mahsur kalan gemileri kurtarmaya yönelik insani misyon, aslında İran yönetimini stratejik olarak köşeye sıkıştırma amacı taşıyor.
Trump’a yakın bir kaynak, “Eğer İranlılar bir şey yaparsa, kötü adam onlar olacak ve bizim harekete geçme meşruiyetimiz doğacak” şeklinde konuştu. Buna ek olarak, İran şimdiden ABD gemilerini hedef aldığı iddiasında bulundu, ancak CENTCOM bu iddiayı hızla yalanladı.
Mevcut plan, çatışma riskini düşük tutsa da, İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komitesi Başkanı İbrahim Azizi, “Hürmüz Boğazı’ndaki yeni deniz rejimine yapılacak herhangi bir Amerikan müdahalesi, ateşkes ihlali sayılacaktır. Boğaz ve Basra Körfezi, Trump’ın hayal ürünü paylaşımlarıyla yönetilemez!” açıklamasını yaptı.
DİPLOMASİ VE ASKERİ HAREKETLİLİK
CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, başlangıçta çok daha sert bir askeri müdahale planı sunmuştu. Bu senaryo, ABD ordusunun İran’ın fırlatacağı her türlü füzeyi veya hızlı botu derhal imha etmesini ve bir saldırı durumunda tam güçle savaşı başlatmasını öngörüyordu.
Bölgedeki askeri hareketliliğe rağmen diplomatik kanallar henüz kapanmış değil. Jared Kushner ve Steve Witkoff, İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi ile taslak metinler üzerinden müzakereleri sürdürüyor. Ancak iletişim sürecindeki zorluklar, sahadaki gerçeklerle birleşerek süreci yavaşlatıyor.
Üst düzey bir Amerikalı yetkili, “Görüşmeler ve teklifler var ama ne biz onlarınkini ne de onlar bizimkini beğeniyor. Dini liderin durumu konusunda halabilmiyoruz çünkü mesajlar mağaralara veya saklanan kimseye elden iletiliyor. Bu durum, süreci ciddi şekilde yavaşlatıyor.” şeklinde ifade etti.
