Antik Roma’nın günlük yaşamında tanrıları onurlandırmak ve kötü ruhları kovmak amacıyla yakılan tütsüler, uzun yıllardır yalnızca tarih kitaplarında mevcuttu. Ancak Vezüv Yanardağı’nın MS 79’daki felaket niteliğindeki patlaması, bu ritüellerin somut kanıtlarını günümüze taşımıştır. Son yapılan arkeolojik analizler, Pompeii’deki buhurdanlıklarda Romalıların evlerinde ne tür malzemeler kullandığını aydınlattı.
Reçinenin Geliri Herkesi Şaşırttı
Zürih Üniversitesi’nden Dr. Johannes Eber ve ekibi, kömürleşmiş kalıntıları mikroskopi ve spektroskopi yöntemleriyle incelediğinde dikkate değer bir bulguya ulaştı. Antik metinlerde sıkça geçen “frankincense” yerine, tütsü kaplarında “Elemi” isimli nadir bir reçine keşfedildi.
Mısırlıların mumyalama süreçlerinde tanıdık olduğumuz bu egzotik malzeme, Buhurdanlıklarda Elemi reçinesi varlığıyla bir Roma yerleşiminde ilk kez tespit edildi. Elemi reçinesinin yalnızca Hindistan veya Sahra Altı Afrika’nın yağmur ormanlarından elde ediliyor oluşu, Pompeii’nin aslında küresel ticaret yollarının merkezinde yer aldığını kanıtlıyor.
Kokusal Bir Köprü
İnceleme, reçinelerle sınırlı kalmadı; kalıntılar arasında üzüm türevleri ve dolayısıyla şarap kalıntıları da bulundu. Bu bulgu, antik eserlerde sıkça rastladığımız ancak gerçek kanıtı sınırlı olan “praefatio” ritüelini doğruluyor. Romalılar, tanrılara sunum sırasında tütsü ve şarap yakarak güçlü bir duyusal köprü kuruyordu. Dr. Eber, bu sahneyi şöyle tanımlıyor: “Sunaktaki şarap buharlaşırken yükselen yoğun duman, hem bir arınma hem de tanrılara görkemli bir davetiye oluşturuyordu.”
Jüpiter ve Apollon’un Ağaçları
Buhurdanlıklarda tespit edilen ahşap türleri, bu ritüellerin manevi yönünü aydınlatıyor. Analizlerde ortaya çıkan meşe odunu, baş tanrı Jüpiter ile ilişkisini simgelerken; defne yaprakları ve dalları Apollon’u onurlandırmak için ateşe atılıyordu. Bu ‘gündelik’ ritüellerin, dünyanın dört bir yanından gelen malzemelerle zenginleştirilmiş özel birer seremoni olduğu ortaya çıktı.
Pompeii halkı, evlerini korumak için düzenli olarak ve “günlük” ritüeller gerçekleştiriyordu. Modern bilimin de desteğiyle, bu gelenekler 2000 yıl sonra yeniden canlandırılmış durumda.
