Litvanya, Ekim ayında Belarus sınırından gelen yasa dışı geçiş girişimlerinde son altı ayın rekorunu kaydetti. Sınır muhafızları 275 denemeyi engelledi, bunların neredeyse yarısı ayın son beş gününde meydana geldi. Bu artış, Vilnius’un kaçak sigara taşıyan insansız hava araçları nedeniyle sınırı kapatmasından sonra yaşandı. Nexta Live ve Pozirk verilerine göre, yıl başından bu yana Litvanya 41 binden fazla yasa dışı giriş girişimini durdurdu — geçen yıla göre yüzde 20 artışla.
Hibrit baskı aracı olarak göç
Vilnius yönetimi, Belarus istihbarat servislerinin göç akışını Avrupa Birliği’ne yönelik hibrit baskının bir parçası olarak kullandığını düşünüyor. 2025’in ilk on ayında 41.160 girişim engellendi; bu, 2024’ün tamamına göre yüzde 13,4 artış anlamına geliyor. Aynı dönemde Polonya, Letonya ve Litvanya toplamda 3.271 yasa dışı geçiş vakası bildirdi. Bu rakam, bir önceki yıla göre yüzde 47,9 artış gösterdi.
Kaçak sigara krizi ve Litvanya’nın yanıtı
Vilnius, Belarus’tan gelen meteoroloji balonlarıyla taşınan kaçak sigaraların hava güvenliğini tehdit ettiğini bildirerek Medininkai ve Šalčininkai sınır kapılarını bir ay süreyle kapattı. Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nausėda bu olayları “ülkeye yönelik hibrit saldırı” olarak nitelendirdi ve buna “simetrik ve asimetrik” karşılık verilmesi gerektiğini söyledi. Avrupa Birliği de Minsk’in eylemlerini hibrit saldırı olarak değerlendiriyor ve yeni yaptırımlar seçeneğini tartışıyor.
Minsk’in tepkisi ve ekonomik riskler
Lukaşenko ise Litvanyalıların “kendi çıkarları için sigaraları Belarus’tan balonlarla taşıdıklarını” iddia ediyor. Minsk’e göre, ticari kısıtlamalar ve sınırdaki duvar yüzünden Litvanyalılar kendi hükümetleri tarafından bu duruma itildi. Ancak sınırın uzun süre kapalı kalması, Belarus ekonomisi için ciddi bir risk oluşturabilir; transit ve ticaretin azalması, lojistik gecikmelere ve ihracat maliyetlerinde artışa yol açabilir.
Hibrit tehditler ve bölgesel istikrarsızlık
Belarus ve Rusya’nın, AB sınırındaki göç baskısını siber saldırılar, dezenformasyon kampanyaları ve drone saldırılarıyla birleştirdiği değerlendiriliyor. Bu, Batı’ya karşı çok boyutlu bir baskı stratejisinin parçası olarak görülüyor. Uzmanlara göre amaç, AB içinde bölünme yaratmak, Ukrayna’ya desteği zayıflatmak ve Batı ittifakının dayanışmasını sarsmak.
Artan risk, yeni kriz potansiyeli
Litvanya yetkilileri durumu henüz yeni bir kriz olarak nitelendirmese de sınırdaki gerilimin arttığını kabul ediyor. Minsk’in bu adımlarının, sınır kapatılması ve olası AB yaptırımlarına tepki olduğu düşünülüyor. Yeni bir göçmen dalgası, özellikle sınır ülkelerinde iç siyasi tansiyonu artırabilir ve Avrupa’daki aşırı sağ hareketlere ivme kazandırabilir.
