İran para biriminin değer kaybetmesiyle başladı, protestolar 9. gününe girdi. Ülkede dalga dalga yayılan isyan, polis merkezleri ve ordu depoları gibi stratejik noktaların hedef alınmasıyla şiddetlendi.
Şiddet eylemlerinde en az 20 kişi hayatını kaybetti. Gece boyunca gelen yeni ölüm haberleri, polisin sivil halkı dağıtmak için yoğun şekilde ateş açtığını ve bunun da öldürücü bir geri dönüş yarattığını gösteriyor.
Tahran’daki gösteriler, kısa sürede ülkede son yılların en büyük protesto dalgasına dönüştü ve isyanın destek zeminini oluşturdu.
Protestolar, esnafın kötüleşen ekonomik şartlar nedeniyle dükkanlarını kapatmasıyla başladı; fakat bu eylemler artık 32 farklı şehre yayıldı.
POLİS ŞİDDETİ İSYANI KÖRÜKLÜYOR
Başlangıçta ekonomiyle ilgili şikayetlerle başlanan gösteriler, artık doğrudan Ayetullah Ali Hamaney hükümetini tehdit eder hale geldi. İran hükümeti, bütün durumların kontrol altında olduğunu savunuyor.
Öğrenciler ve aktivistler sokaklarda “Diktatöre ölüm” sloganları atarak 86 yaşındaki Ali Hamaney’in devrilmesi için haykırıyorlar.
Eylemciler, 2022 yılındaki büyük protestoları hatırlatarak “Kadın, yaşam, özgürlük” sloganlarını haykırıyor.
Reformist Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise protestocuların “meşru taleplerini” dikkate almak istediğini ve görüşmelere açık olduğunu belirtmişti.
Ancak insan hakları örgütleri, güvenlik güçlerinin sert müdahalelerinin altını çiziyor. Protestoculara ateşli silahlarla müdahale edildiği ve bunun onları silahlı bir direnişçilere dönüştürdüğü ileri sürülüyor.
New York merkezli bir insan hakları grubu, “Eyalet güvenlik güçleri sekiz protestocu öldürdü ve birçok kişi yaralandı” açıklaması yaptı.
GEÇİM DERDİ EN ÖNEMLİ SORUN
İran’ın ekonomik çöküşü, kötü yönetimle uluslararası yaptırımların birleşiminden kaynaklanıyor. Son altı ayda İran riyali, değerinin yarısından fazlasını kaybederek dolar karşısında 1,4 milyon seviyesine düştü.
Gıda fiyatları geçen yıla göre yüzde 50 arttı ve halkın alım gücü önemli ölçüde düştü. 21 Mart’tan itibaren geçerli olacak yeni vergiler, halkın tepkisini daha da artırdı.
Mevcut gösteriler, geçmişteki kadar büyük olmasa da eylemciler değişimin gerçekleşmesi için ısrarcılar.
Halk, gerçek bir değişim sağlanana kadar sokaklarda kalacaklarını vurguluyor. “Üç yıl önceki protestolardan önemli dersler aldık ve bu dersleri uygulamak için oldukça kararlıyız” diyorlar.
TRUMP TEHDİT ETTİ
Bu huzursuzluk, İran’ın Haziran ayında İsrail ile yaşadığı yıkıcı savaşın ardından devam ediyor.
Binden fazla kişinin hayatını kaybettiği 12 Gün Savaşı, rejimin yıllardır sürdürdüğü dokunulmazlık imajını sarsmış durumda.
Halk, metro istasyonlarına sığınırken, ülkenin savaşa hazırlıksız yakalandığını sorgulamaya başladı. Bu gerginlikler sürerken, Donald Trump İran’a karşı yeni saldırı tehditleri savurdu.
Trump, “Eğer İran füze kapasitesini yeniden inşa ediyorsa, onları deviririm” diyerek halkın tepkisini alan bir açıklama yaptı. Ayrıca, protestolara müdahale edilmesi durumunda ABD’nin harekete geçebileceğini kaydederek “Silahlarımız dolu ve her an harekete geçmeye hazırız” uyarısında bulundu.
