İRAN NÜKLEER ANLAŞMASI İÇİN UMUT VERİCİ GELİŞMELER
İngiltere merkezli The Financial Times’a konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD ve İran arasında nükleer bir anlaşmanın sağlanması yönünde önemli ilerlemeler kaydedildiğini bildirdi. Ancak Fidan, müzakerelerin kapsamının genişletilmesi ve özellikle balistik füze programının görüşmelere dahil edilmesinin “yeni bir savaşa davet çıkardığını” belirtti.
Fidan, müzakerelere dair olumlu bir atmosfer olduğunu vurgulayarak, İran’ın zenginleştirme hakkını savunduğunu, Washington’un ise İran’ın uranyum zenginleştirmesini tamamen durdurma talebinin başlıca engel olduğunu ifade etti. Hakan Fidan, ABD’nin uranyum zenginleştirmesine karşı belirli sınırlar dahilinde hoşgörülü olabileceği yönünde sinyaller aldıklarını aktardı.
Bakan Fidan, Tahran yönetiminin gerçek bir anlaşmaya varma isteğinden emin olduğunu ifade etti. İran’ın zenginleştirme seviyeleri üzerinde kısıtlamaları kabul edebileceği ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEK) denetimlerini benimseyeceğini belirtti.
BALİSTİK FÜZE KIRMIZI ÇİZGİ
Fidan, tüm sorunların aynı anda çözülmesi yönündeki yaklaşımın nükleer müzakereleri tıkayabileceğine dikkat çekti. Geçen hafta Maskat’ta yapılan dolaylı görüşmelerde, ABD elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi bir araya geldi.
Türkiye, Katar, Umman ve Mısır’ın diplomatik çabalarıyla başlayan bu süreç, İsrail ve ABD’nin bazı İran tesislerine yönelik hava saldırılarının ardından ilk kez gerçekleşti. Taraflar, görüşmeleri olumlu başlangıçlar olarak nitelendirirken, ikinci bir tur müzakerelerin yakında yapılması bekleniyor. Ancak diplomatlar, Tahran’ın yalnızca nükleer konularda kalmak için ısrarcı olduğunu ve balistik füze programının tartışma konusu olmadığını da ifade etti.
TRUMP’IN GÖRÜŞLERİ
ABD Başkanı Donald Trump, olası bir anlaşmaya ilişkin belirsizlik içinde bir tehdit tonu sergilese de, anlaşma yapılmasını istemektedir. Başlangıçta, İran füze programının kısıtlanması ve desteklediği grupların faaliyetlerinin durdurulması şartı ile müzakerelere girmişti.
Trump, son müzakereleri olumlu değerlendirdiğini belirtti ve sadece nükleer programı kapsayan bir anlaşmanın kabul edilebilir olabileceğini ifade etti. Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile görüşen Trump, müzakereleri sürdürme isteğini dile getirdi.
NETANYAHU’NUN ASKERİ HEDEFİ
Bu süreçte, ABD’nin bölgeye ikinci bir uçak gemisi göndermesi ihtimali gündeme geldi. Fidan, Netanyahu’nun Trump’a bir askeri saldırı gerçekleştirme baskısı yaptığını belirtti. “İsrail için askeri üstünlüğü korumak en önemli önceliktir. İran füzelerinin varlığı bu hedefi zorlaştırıyor,” dedi.
Fidan, bölge ülkelerinin füze programlarına yönelik yaratıcı çözümler üretme çabasında bulunduğunu ve Ankara’nın bu konuda yapıcı bir rol üstlenebileceğini ekledi. “Herhangi bir anlaşmanın bölgesel ortaklarla güveni güçlendiren adımlarla eşdeğer olması önemlidir,” ifadelerini kullandı.
İRAN’DA REJİM DEĞİŞİMİ POTANSİYELİ
İran yönetimi, son yıllardaki iç çatışmaların ve protestoların yarattığı tehlikelerin farkında. Önceki yıl gerçekleşen olaylar, 1979’dan bu yana en kanlı eylemler olarak kaydedildi. Halkın huzursuzluğu büyük ölçüde ekonomik zorluklardan kaynaklanmakta. Yine de yöneticiler, ABD’nin taleplerinin tümünü kabul etmeyi reddetmekte kararlılar.
Trump, anlaşmanın sağlanamaması durumunda bölgeye büyük bir donanma konuşlandırdığını duyurdu ve olası askeri müdahalelerin masada olduğunu belirtti. Fidan, olası bir saldırı sonucu rejim değişikliğinin düşük bir ihtimal olduğunu savundu, ancak “hükümet organları ve belirli hedeflerin ağır hasar görebileceğini” ekledi.
