Pakistan’ın Belucistan eyaletindeki Gadani Gemi Söküm Sahası’nda, kullanım ömrünü dolduran gemiler kıyıya çekilerek parçalarına ayrılıyor. Bu süreçte gemilerin gövdelerindeki kalın çelik plakalar, büyük kesim ekipmanlarıyla sökülüyor ve ardından daha küçük parçalara ayrılarak geri dönüşüm tesislerine gönderiliyor. Burada yüksek sıcaklıklarda işlenen metal, yeniden şekillendirilerek inşaat ve sanayi sektöründe kullanılabilecek ürünlere dönüştürülüyor.
BİR GEMİNİN ÇELİĞİ NASIL YENİDEN HAYAT BULUYOR?
Sökme işlemi, kullanılamaz hale gelen gemilerin yıkımı ile başlıyor. Tuzlu su ve kötü hava koşulları nedeniyle zamanla yıpranan çelik levhalar, özel kesim ekipmanları yardımıyla gemiden ayrılıyor. Daha sonra bu parçalar, fırınlarda ısıtılarak üzerlerindeki pas ve kir tabakalarından arındırılıyor, böylece metal yeniden işlenebilir hale getiriliyor.
Elde edilen çelik, daha sonra haddeleme ve şekillendirme işlemlerinden geçirilerek çivi, demir çubuk, profil ve çeşitli yapı malzemelerine dönüştürülüyor. Bu sayede bir zamanlar denizlerde yük taşıyan gemilerin gövdesi, inşaat sektöründe kullanılan yeni ürünlerin hammaddesi haline geliyor.
EKONOMİYE KATKI SAĞLIYOR, TARTIŞMALARI DA BERABERİNDE GETİRİYOR
Gemi geri dönüşümü, büyük miktarlarda çeliğin yeniden kullanımını sağlayarak demir cevheri ihtiyacını azaltıyor ve metal üretiminde kaynak tasarrufu sağlıyor. Uzmanlar, gemilerden çıkarılan çeliğin önemli bir kısmının yeniden işlenerek sanayiye kazandırıldığını vurguluyor.
Ancak bu sektör uzun yıllardır iş güvenliği ve çevresel etkiler nedeniyle eleştirilerin odağı haline geldi. Özellikle Güney Asya’daki bazı gemi söküm bölgelerinde çalışan işçilerin ağır çalışma koşullarına maruz kaldığı, eski gemilerde bulunan tehlikeli maddelerin çevre için risk oluşturabileceği belirtildi. Pakistan hükümeti, Gadani’deki tesisleri daha çevre dostu ve güvenli hale getirmek amacıyla çeşitli dönüşüm projeleri başlattı.
Uzmanlara göre, gemi geri dönüşümü doğru güvenlik ve çevresel standartlar ile yürütüldüğünde, hem ekonomik hem de sürdürülebilir üretim açısından önemli bir kaynak olmayı sürdürecek. Bir zamanlar okyanusları aşan dev çelik yapılar, farklı sektörlerde kullanılmak üzere ikinci bir yaşam kazanıyor.
