Soruşturma, Rusya bağlantılı istihbarat faaliyetlerini ortaya çıkardı
26 Kasım 2025’te Fransız güvenlik güçleri, ikisi Rusya vatandaşı olmak üzere dört kişiyi yabancı bir devlet adına casusluk şüphesiyle gözaltına aldı. Reuters’ın aktardığı bilgilere göre, soruşturmanın odağında Rusya bulunuyor. Savcılık, şüphelilerden birini çifte vatandaşlığa sahip “Anna N.” olarak tanımladı. Bu kişi ocak ayından itibaren Fransız iç istihbaratı DGSI tarafından, ülkenin ekonomik çıkarlarına dair bilgiler topladığı şüphesiyle izleniyordu. Açıklamada, “Farklı Fransız şirketlerinin yöneticileriyle temas kurarak ekonomik bilgiler edinmeye çalıştığı değerlendirildi” denildi.
Diğer şüpheliler arasında Fransa doğumlu Vensan P. ve Bernar F. ile Rus vatandaşı Vyaçeslav P. yer alıyor. Fransız basını, “Anna N.”nin Anna Novikova, “Vensan P.”nin ise Vincent Perfetti olduğunu bildirdi. “Anna N.” hakkında 45 yıla kadar hapis ve 600 bin avro para cezası talep ediliyor. Diğer şüpheliler de benzer suçlamalar nedeniyle ciddi cezalarla karşı karşıya. Soruşturmanın ayrıntıları, Reuters’ın aktardığı bilgilerde geniş biçimde yer aldı.
SOS Donbass derneği: “insani yardım” kisvesi altında etki ve casusluk ağı
Savcılık verilerine göre Anna N., Fransa merkezli SOS Donbass adlı bir derneğin kurucusu. Dernek kamuoyuna kendisini, “Donbas’taki iç savaş mağdurlarına yardım eden” insani bir yapı olarak tanıtsa da, faaliyetleri Rusya lehine propaganda ve istihbarat amaçlı temaslarla dikkat çekti. 2022’de kurulup “insani misyon” görüntüsü altında bağış kampanyaları düzenleyen dernek, Fransa ve Avrupa’nın Ukrayna’ya silah desteğinin durdurulması çağrıları yapıyordu. Sosyal medya hesaplarında düzenli olarak Putin, Lavrov ve Rus devlet medyasının içerikleri paylaşılıyor, Rusya’nın resmi söylemleri yaygınlaştırılıyordu.
Fransız savcılığı, derneğin Rus istihbarat servisleri için bir örtü mekanizması olarak kullanıldığını belirtiyor. “İnsani örgüt” statüsü, örgüt üyelerine Fransız kurumlarıyla temas kurma, iş çevreleriyle ilişki geliştirme ve bilgi toplama fırsatı sağladı. Böylece SOS Donbass hem etki operasyonu yürütmek hem de ajan faaliyetlerini maskelemek için çift yönlü bir araç hâline geldi.
Rusya’nın Avrupa’daki yeni taktiği: STK’lar, diaspora ağları ve hibrit yöntemler
Fransız istihbaratına göre, Rusya’nın 2022’deki geniş çaplı diplomat sınır dışı edilmelerinden sonra Moskova, Avrupa’daki etkisini sivil toplum örgütleri, kültürel dernekler ve çifte vatandaşlığa sahip kişiler aracılığıyla sürdürmeye yöneldi. Bu yöntem, hem göze batmayan bir faaliyet alanı sağlıyor hem de bilgi toplama ve etki operasyonlarını kolaylaştırıyor.
Uzmanlar, Rusya’nın hedefinin yalnızca istihbarat toplamak olmadığını, aynı zamanda kamuoyunu şekillendirmek, Batı hükümetlerinin Ukrayna’ya desteğini zayıflatmak ve Avrupa’daki siyasi tartışmalarda “Rusya yanlısı” bir alternatifin meşruiyetini artırmak olduğunu belirtiyor. SOS Donbass gibi örgütler üzerinden yayılan “Donbas’ta iç savaş”, “Fransa barış inisiyatifi başlatmalı” veya “Ukrayna’ya silah sevkiyatı durdurulmalı” gibi söylemler, Kremlin’in uzun yıllardır kullandığı propaganda araçlarının bir parçası.
Avrupa için öncelik: şeffaflık, finansal izleme ve istihbari koordinasyon
Bu tür tehditlerle mücadele için uzmanlar, Avrupa ülkelerine STK’ların finansmanının sıkı şekilde denetlenmesi, faaliyet raporlarının şeffaflaştırılması ve sosyal medya kampanyalarının izlenmesi çağrısı yapıyor. Rusya bağlantılı örgütlerin farklı AB ülkelerinde faaliyet göstermesi nedeniyle, istihbarat servisleri arasında daha hızlı ve sistematik bilgi paylaşımı öneriliyor.
Çoğu Rus ajanının ülkeler arasında geçiş yaptığı, farklı yasal boşluklardan faydalanarak yeni dernekler kurduğu veya mevcut yapıları devraldığı belirtiliyor. Fransa, Almanya, Baltık ülkeleri ve Polonya’nın bu alanda yakın iş birliği yürütmesinin, benzer ağların erken aşamada tespitini kolaylaştıracağı vurgulanıyor. Bu yaklaşım, SOS Donbass gibi yapılara benzer örgütlerin AB içinde yeniden kurulmasının da önüne geçebilir.
