Bilim dünyası, Patagonya karaçamı (Fitzroya cupressoides) köklerinde hiç görülmemiş bir ekosistem keşfetti. Biodiversity and Conservation dergisinde yayımlanan uluslararası araştırma, 2400 yaşındaki ağacın altında dev bir “yeraltı mantar imparatorluğu” olduğunu ortaya koydu.
Şili’nin Kıyı Sıradağları’nda gerçekleştirilen çalışmada, bu bölgedeki en yaşlı ağaç olan “Büyükbaba Alerce”nin kökleri incelendi. Araştırmalar, bu bin yıllık ağacın köklerinde ormanın geri kalanına kıyasla 2,25 kat daha zengin bir mantar popülasyonu bulunduğunu gösterdi.
Ağaç, tam 361 farklı mantar türüne ev sahipliği yaparak, bilim insanları tarafından “ikinci genom” olarak adlandırılan bir yapıya sahip. Bu mikorizal mantarlar, ağaca su ve besin sağlamakla kalmayıp, çevresel değişimlere uyum sağlamasına da yardımcı olan aktif bir genetik kütüphane işlevi görüyor.
İklim krizine karşı “karbon kanalı”
Bu keşfin iklimsel etkisi, gezegenin geleceği açısından kritik. Alerce ormanları, dünyanın en yavaş büyüyen ve en fazla karbon depolayan ekosistemlerinden biridir.
Karbon Deposu: Mantar ağları, yılda yaklaşık 1 milyar ton karbonu atmosferden çekerek toprağın derinliklerine hapsediyor.
Kuraklık Direnci: 2100 yılına kadar bölgede sıcaklıkların 4°C artması ve yağışların %50 azalması beklenirken, bu mantar ağları ağaçların hayatta kalması için umut olarak görülüyor.
“Nobel”li ekip ve kritik uyarı
“Çevrenin Nobel’i” olarak bilinen Tyler Ödülü sahibi Toby Kiers’in liderliğindeki SPUN (Yeraltı Ağlarını Koruma Derneği) ekibi, önemli bir gerçeğe dikkat çekiyor. Araştırmalar, bin yıllık bir ağacın kesilmesinin sadece odun kaybına yol açmadığını, aynı zamanda yüzyıllardır inşa edilen dev bir yaşam ağının yok edildiğini vurguluyor.
“Bin yıllık bir ağacı keserseniz, diğer tüm türler üzerindeki yıkıcı etkisi, küçük bir ağacı kesmenize oranla kat kat fazladır.”
Nesli tehlike altında olan Alerce ağaçları ciddi tehditlerle karşı karşıya. Ormanın yanından geçmesi planlanan bir yol projesi; yangın riskini, turist baskısını ve istilacı türlerin girişini artıracağı için bilim insanlarını endişelendiriyor. 1970’lerde kesilen 3.622 yaşındaki bir örnek, doğanın binlerce yılda inşa ettiğinin birkaç saatte yok edilebileceği gerçeğini hatırlatıyor.
