Almanya merkezli enerji şirketi MVV Energie, Mannheim kentinde inşa edilmesi planlanan en güçlü ısı pompası sistemlerinden birini kurmayı amaçlıyor. Proje çerçevesinde Ren Nehri’nden alınacak su, büyük borular aracılığıyla sisteme taşınacak ve içinden alınan ısı tekrar nehre verilecek. Saniyede yaklaşık 10 bin litre su kullanılması öngörülen sistem, çevresel etkiyi en aza indirecek şekilde tasarlandı.
Ekim ayında duyurulan projede, her biri 82,5 megavat gücünde iki ayrı modül yer alacak. Toplamda 162 megavat kapasiteye ulaşacak tesis, bölgesel ısıtma ağı aracılığıyla yaklaşık 40 bin haneye enerji sağlayacak. Proje, kömür santralinden temiz enerjiye geçiş sürecinin önemli bir parçası olarak konumlandırılıyor.
DEV BOYUTLAR VE TAŞIMA SINIRLARI
Isı pompalarının tasarımında teknik kapasite kadar Mannheim’ın sokakları ve Ren Nehri’nden taşınabilirlik de dikkate alındı. Modüllerin boyutları, mevcut altyapının izin verdiği sınırlar göz önüne alınarak belirlendi. Bu alanda faaliyet gösteren Alman sanayi şirketleri arasında rekabetin arttığı belirtiliyor.
ISI POMPALARI NASIL ÇALIŞIYOR?
Isı pompaları, hava, toprak veya su gibi düşük sıcaklıktaki kaynaklardan ısı çekerek gönderdiği enerjiyi daha yüksek sıcaklıklara taşıyor. Sistem içerisindeki soğutucu akışkan, düşük sıcaklık farklarında dahi buharlaşarak sıkıştırılmakta ve elde edilen ısı binalara aktarılmakta. Bu prensip, ev tipi ısı pompalarında da geçerli. Ancak şehir ölçeğindeki sistemler, çok daha büyük makineler ve kilometrelerce boru hattı kullanıyor.
KÖMÜRDEN ÇIKIŞ VE ALTYAPI AVANTAJI
Mannheim’daki projenin gerçekleştirilmesinde kömüre olan bağımlılığın azaltılması baskısı önemli bir etken oldu. Santral alanının nehir kıyısında bulunması, güçlü elektrik şebekesi bağlantısı ile mevcut bölgesel ısıtma ağıyla entegrasyonu projeyi güçlendiren faktörler arasında yer almakta. Ayrıca, petrol ve gaz sektörüne ait büyük kompresör teknolojilerinin temiz enerji projelerine uyarlanması, süreci hızlandırdı.
MALİYET YÜKSEK, ÖLÇEK BÜYÜYOR
Mannheim’daki yatırımın toplam maliyetinin yaklaşık 200 milyon avro olması bekleniyor. Sadece ekipman maliyetinin megavat başına yaklaşık 500 bin avro olduğu belirtiliyor. Danimarka’nın Aalborg kentindeki bir başka proje ise 176 megavat kapasitesiyle Mannheim’ı geride bırakıyor. 2027’de devreye girmesi planlanan tesisin, kentin toplam ısı ihtiyacının yaklaşık üçte birini karşılaması hedefleniyor.
Bu projelerde, yüz binlerce metreküp sıcak su depolayabilen dev tankların da kritik bir önemi var. Elektrik fiyatlarının yükseldiği dönemde sistemler durdurulabilmekte, ancak depolanan sıcak suyla ısıtma devam edilebilmekte.
HELİNSKİ’DE HAVADAN ISI MODELİ
Finlandiya’nın başkenti Helsinki, farklı bir yaklaşım benimsiyor. Deniz suyunun yeterince sıcak olmaması nedeniyle, kentte havadan ısı elde eden büyük sistemler tercih ediliyor. 1.400 kilometrelik bölgesel ısıtma ağı, ısı pompaları, biyokütle tesisleri ve elektrikli kazanlarla yeniden yapılandırılmakta. Binaların yaklaşık yüzde 90’ı bu ağa bağlı.
İNGİLTERE GERİDE AMA POTANSİYEL YÜKSEK
İngiltere’de henüz bu ölçekte projeler mevcut değil, ancak yeni bölgesel ısıtma ağları gündemde. Uzmanlar, özellikle terkedilmiş madenlerdeki sabit sıcaklıktaki suların büyük ölçekli ısı pompaları için önemli bir potansiyel sunduğunu belirtiyor.
Uzmanlar, büyük ısı pompaları ve bölgesel ısıtma ağlarının Avrupa’nın fosil yakıtlardan çıkışında kritik bir rol oynayacağını vurguluyor. Kıta genelinde hayata geçirilen projelerin, önümüzdeki yıllarda küresel ölçekte yaygınlaşabilecek bir enerji modelinin öncüsü olabileceği düşünülüyor.
