ABD ve Çin, ticaret savaşında nadir toprak elementleri üzerinde vekâlet mücadelesi yürütüyor. Bu durum, teknoloji sektörü için enerji ve savunma alanında kritik öneme sahip ham maddelerin tedarikinde taraflar arasında bir rekabet zeminine dönüşüyor.
Yatırımcılar, nadir toprak elementleri piyasasına girmek için birbirleriyle kıyasıya yarışıyor. Bu talep, nadir toprak elementlerinin fiyatlarının yükselmesine neden oldu ve artık durağan bir pazar olmaktan çıktı.
Beyaz Saray, akıllı telefonlardan elektrikli araçlara ve askeri donanıma kadar birçok alanda kullanılan bu minerallerin üretimini Çin dışındaki kaynaklardan artırmak amacıyla radikal adımlar atıyor.
MADEN ŞİRKETLERİNİN HİSSELERİ 10 AYDA İKİ KATINA ÇIKTI
2025 yılının başından bu yana ABD ve Avustralya merkezli maden şirketlerinin hisseleri iki katına çıkmış durumda. Yönetim, bu yükselişi desteklemek amacıyla Kanada merkezli iki madencilik şirketinde hisseler edinerek finansal destek sağlamayı sürdürüyor.
Pekin yönetimi, Çin menşeli nadir toprak içeren mıknatısların ihracatı için özel izin alınmasını zorunlu hale getirdi. Ayrıca, beş yeni elementin daha ihracat kontrol listesine eklenmesiyle, ekonomik bir savaşın fitili ateşlendi.
Washington yönetimi, nadir toprak elementleri için stratejik bir maden rezervi oluşturmayı ve belirli bir fiyat tabanı geliştirmeyi hedefliyor. Bu adımlar, Çinli devlet şirketlerinin hakim olduğu piyasadaki sert fiyat dalgalanmalarına karşı bir koruma sağlamayı amaçlıyor.
Hükümet, yeni madenlerin inşa süreçlerini hızlandırmak için izin verme süreçlerini basitleştirip, çevresel düzenlemeleri gevşetiyor.
ABD’NİN GELECEĞİ ŞEKİLLENİYOR
ABD yetkilileri, bu stratejiyi Trump döneminde belirlenen “Kaz bebeğim, kaz” ekonomik planıyla ilgili olarak tanımlıyor. Ülkenin agresif maden stratejisi, Çin’in sıkı ihracat kontrollerini uygulamaya koymasıyla daha da yoğun bir ekonomik rekabet ortamı doğuruyor.
Bazı şirketler, bu fırsattan yararlanarak sermaye topluyor. Standard Lithium, bir hafta içinde 130 milyon dolar, Critical Metals ise Grönland’daki Tanbreez projesi için 50 milyon dolarlık yatırım aldı.
YATIRIMCILARA UYARI
Analistler, bu hızlı yükselişin spekülatif hareketlere açık bir ortam oluşturduğuna dikkat çekiyor. İngiltere merkezli Strategic Materials Advisory’nin kurucusu Gareth Hatch, bazı küçük madencilik şirketlerinin durumu kendi lehlerine çevirip, gerçek dışı açıklamalarla hisselerini şişirdiğini belirtiyor.
Henüz bir balon oluşumundan bahsetmenin erken olduğunu, ancak yatırımcıların dikkatli olması gerektiğini ifade ediyor.
Kuzey Amerika merkezli Defense Metals’in yönetim kurulu başkanı Guy de Selliers ise hükümetin sağladığı fiyat garantilerinin riskli bir sübvansiyon yaratabileceği konusunda uyarıyor. Bunun yerine, devletin stok alımlarıyla fiyat tabanı oluşturması gerektiğini savunuyor.
MADEN ŞİRKETLERİ KARINA KAR KATTI
Trump yönetimi, savunma ve teknoloji sektörlerinin ihtiyaçlarını güvence altına almak için bir milyar dolarlık kritik mineral alım planlarını devreye alacak. Hükümet, temmuz ayında ABD’nin en büyük nadir toprak üreticisi MP Materials’ın yüzde 15 hissesini 400 milyon dolara satın aldı.
Ayrıca, Kanada merkezli Lithium Americas’ta yüzde 5, Trilogy Metals’te ise yüzde 10 hissesini alarak bu şirketlerin değerini birkaç saat içinde katladı. Uzmanlar, Çin’in ihracat kısıtlamalarının ardından bu firmaların önemi artacağını, ancak birçok küçük şirketin bu ilgiyi abartarak piyasa beklentilerini şişirdiğini vurguluyor.
