Science Advances dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, Vancouver Adası açıklarındaki Cascadia dalma-batma bölgesi, Dünya üzerindeki en karmaşık subdüksiyon alanlarından biri olarak öne çıkıyor. Burada Explorer, Juan de Fuca, Pasifik ve Kuzey Amerika isimli dört büyük tektonik plaka birbirleriyle etkileşim halinde. Özellikle Explorer ve Juan de Fuca plakaları, aktif olarak Kuzey Amerika plakasının altına dalıyor. Fakat bilim insanları, bu tartışmalı hareketin yavaş yavaş durma eğiliminde olduğuna dair çarpıcı verilere ulaştı.
PLAKAYI AKTİF OLARAK KIRIYOR
Louisiana Eyalet Üniversitesi’nden jeolog Brandon Shuck ve ekibi, deniz tabanının derinliklerini anlamak amacıyla sismik görüntüleme tekniklerinden faydalandı. Ses dalgaları kullanılarak yapılan bu analiz, adeta bir gezegen ultrasonu işlevi görmekte ve okyanus tabanının altındaki jeolojik yapıyı gün yüzüne çıkarmakta. Araştırma sürecinde, 75 kilometre uzunluğunda büyük bir fayın Explorer plakasını aktif bir şekilde kırmakta olduğu tespit edildi.
Explorer plakası henüz tamamen ayrılmamış durumda ancak “kopmanın eşiğinde” olduğu belirtiliyor. Shuck, bu durumu “Bir trenin yavaşça raydan çıkışını izliyoruz” ifadeleriyle tanımlıyor. Ona göre, subdüksiyon sisteminin sona ermesi aniden gerçekleşmiyor; plaka, parçalar halinde çözülerek yeni mikro plakalar ve sınırlar üretme sürecine giriyor.
Araştırma, bazı plakaların artık sismik olarak aktif olmadığını ve bu parçaların ana sistemden kopmuş olduğunu da gözler önüne serdi. Bu parçalanma süreci ilerledikçe, plakanın ağırlığı azalacak ve bu durum dalma hareketinin zamanla durmasına sebep olacaktır.
ÖLÜMSÜZ OLMADIKLARINI KANITLADI
Bu bulgular, subdüksiyon bölgelerinin ölümsüz olmadığı ve jeolojik döngünün bir gün sona erebileceğini ortaya koymakta. Aynı zamanda, bu süreç Dünya’nın jeolojik tarihinin tamamen silinmesini engelleyen bir koruma mekanizması işlevi görebilir.
Shuck, “Bir dalma-batma bölgesini başlatmak, bir treni yokuş yukarı itmeye benzer. Ama harekete geçtiğinde durdurulamaz hale gelir. Onu durdurmak içinse çarpıcı bir şey gerekir: adeta bir tren kazası gibi.” açıklamasında bulunuyor.
