Belce Örü Erçin
Türkiye’de gençler, işsizlik ve ekonomik krizle mücadele ederken geleceğe dair umutlarını kaybetme riskiyle karşı karşıya. “Türkiye’de NEET Gençler: Profil ve İyi Olma Hali Araştırması”na göre, Nisan-Temmuz 2024 tarihleri arasında İstanbul, Adana ve Mersin’de yapılan mülakatlar, 18-29 yaş aralığındaki gençlerin %54’ünün işgücü dışı kaldığını ortaya koydu. Çalışan gençlerin %19’u mavi yakalı işlerde çalışmakta. Araştırma, ekonomik kriz, pandemi ve deprem gibi etkenlerin neden olduğu kronik belirsizlik ve psikolojik yükün gençler üzerinde önemli bir etkisi olduğunu gösteriyor.
TECRÜBE ARAYIŞI
İstihdamda yer alan genç kadınların oranı ise yalnızca %28 seviyesinde. İş arayan genç kadınlar, aile ve akrabalarından gelen “İş bulamıyorsan evlen” baskısıyla karşı karşıya. Özellikle çocuk sahibi olan kadınlar, ev içi ve bakım yükümlülükleri nedeniyle iş bulma zorluğu yaşıyor. Rapor, gençlerin işverenlerin kendilerinden beklediği 2-3 yıllık tecrübe talebine de dikkat çekiyor. Gençler, “Tecrübe edinemediğim için bir yere giremiyorum ama beni almazsanız tecrübe edinemem” diyerek bu durumun haksızlığını vurguluyorlar. Çalıştıkları işlerde ise güvencesizlik ve düşük ücret gibi sorunlar beklemekte.
Bir genç, “Şu an halı yıkama işinde çalışıyorum. Sigortasızım. Babam da sigortasız günlük işlere gidiyor” derken, bir diğeri, “İş bulmak çok zor oldu. Üniversitenin sonunda asgari ücret bile verilmedi. ‘Siz 2 yıllıksınız biz 4 yıllıklara asgari ücret veriyoruz’ dediler” ifadelerini kullanıyor.
‘Hatırlamak İstemiyorum’
Fabrikada çalışan bir genç, çalışma koşullarını şu şekilde anlatıyor: “Şartlar çok zor. 8’de iş başı diyorlar ama işe gitmek için servisler çok uzak bir noktadan kaldırılıyor.” Diğer bir genç ise, “Molalar yetersizdi. Fabrika, hatırlamak istemediğim bir iş tecrübesiydi. Çok zorluyorlar insanı. Paraya ihtiyacım vardı, ama yapmam gerekenden fazla iş teklif ettiler aynı ücrete” sözleriyle yaşadığı sıkıntıları ifade ediyor.
‘Torpilden Korkuyorum’
Araştırmaya katılan gençler, aile ve arkadaşları aracılığıyla iş bulduğunu belirtiyor. Bir genç, “Doğrudan bir yere gidemiyor ya da okuduğu bölümde iş bulamıyor; çoğu işte kasiyer oluyor,” derken, başka bir genç, torpil yüzünden açıkta kalmaktan korktuğunu ifade ediyor. Gençler, ailelerinin sosyal ağlarını kullanarak sigortasız, enformel işlerde (inşaat, tarım, garsonluk, özel ders) çalışmaya devam ediyor. Bu durum, Türkiye’deki genç iş gücünün karşılaştığı yüksek riskleri ve geçim sıkıntısını gözler önüne seriyor.
